İşçilik Alacağı Dava Dilekçesi: Talep Kalemleri ve Ek Belgeler

Elinizde bordrolar, bir SGK hizmet dökümü, banka hesap hareketleri ve arabuluculuk son tutanağı var. İşçilik alacağı dava dilekçesi hazırlanırken bunların hepsi dosyaya girmez, girenler de aynı işi görmez. Önce hangi belgenin hangi talebi taşıdığını, hangisinin sonradan rapor itirazında kullanılacağını ayırmak gerekir.

Yazıda dilekçenin unsurları, talep kalemlerinin kanıtları ve bilirkişi raporuna itirazın belgelerle nasıl kurulduğu anlatılıyor. Örnek olay Ankara’da geçer. Bir şirkette dört yıl çalışan işçinin sözleşmesi sona erdirilmiştir.

İşçi, fazla çalışmasının bordrolara eksik yansıdığını söylüyor. Ücretinin bir kısmını elden aldığını da ekliyor. Elinde yalnız birkaç bordro, maaşın yattığı hesabın dökümü ve iki mesaj var.

İşçilik Alacağı Dava Dilekçesine Hangi Belgeler Eklenir?

Dilekçeye davacının elindeki belgeler eklenir. Başka yerde bulunan belgeler için dilekçede nerede oldukları gösterilir.^[1] Örnek olaydaki işçinin işçilik alacağı dosyası şu belgelerden oluşur.

• Yazılı iş sözleşmesi veya işverenin verdiği çalışma koşulları belgesi
• Bordrolar ve maaşın yattığı hesabın hareket dökümü
• SGK hizmet dökümü ve işten çıkış kaydı
• Fesih yazısı, tutanaklar, mesajlar ve e-postalar
• Puantaj, vardiya çizelgesi ve giriş çıkış kayıtları
• Yıllık izin defteri veya izin formları
• İmzalanmış ibraname ya da ikale belgesinin bir örneği
• Arabuluculuk son tutanağı

Yazılı sözleşme yapılmamışsa işveren, çalışma koşullarını gösteren yazılı belgeyi en geç iki ay içinde vermekle yükümlüdür.^[2] SGK kaydı çalışma süresini ve bildirilen kazancı gösterir. Nasıl okunacağı işten çıkış kodu ve hizmet dökümü yazısında anlatılıyor.

İşçi alacağı ve tazminatı davalarında arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır. Son tutanağın aslı veya onaylı örneği dilekçeye eklenir. Eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir, ihtara rağmen sunulmazsa dava usulden reddedilir.^[3] Madde metni mevzuat.gov.tr üzerinden okunabilir.

Dava masrafları, harç ve vekalet ücreti iş davasında avukatlık ücreti yazısında ele alınmıştır.

Başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur.^[4] Görüşme süreleri dava türüne göre değişir ve arabuluculuk süresi yazısında ayrıca ele alınıyor.

Belgeler İşverendeyse Dilekçede Ne İstenir?

Puantaj ve izin kayıtları çoğunlukla işverendedir. İşveren her işçi için özlük dosyası tutar ve kanunen düzenlemesi gereken belgeleri saklar.^[5] Dilekçede bu belgelerin işverenden getirtilmesi talep edilir. Taraflar, delil olarak dayanılan ve ellerinde bulunan belgeleri mahkemeye vermek zorundadır.^[6]

Belge verilmezse mahkeme, koşulları varsa, içeriği hakkında karşı tarafın beyanını kabul edebilir.^[7] SGK ve banka gibi üçüncü kişilerdeki belgeler için de mahkeme, zorunlu görürse ibraz emri verir.^[8]

Talep Kalemleri Hangi Belgeyle Kanıtlanır ve Nasıl Hesaplanır?

İşçilik alacağı davasında dilekçedeki her talep bir hesap kuralına ve bir ana belgeye dayanır. Tabloda tutar yoktur. Tutarlar her dönem ve her dosyada farklıdır.

Talep kalemi	Hesabın dayanağı	Ana belge	Belgenin sınırı
Ücret alacağı	Sözleşmedeki ücret ve ödeme dönemi	Bordro, hesap hareketi	İmzasız bordro ödemeyi tek başına göstermeyebilir
Kıdem tazminatı	Her tam yıl için 30 günlük ücret, bir yıldan artan süreler için aynı oranda, son ücret üzerinden	SGK dökümü, fesih yazısı	Son ücrete girecek yan ödemeler ayrıca kanıtlanır
İhbar tazminatı	Hizmet süresine göre bildirim süresinin ücreti	Fesih bildirimi, SGK dökümü	Bildirimin yapıldığı tarih tartışılırsa tebliğ belgesi gerekir
Fazla çalışma	Haftalık kırk beş saati aşan süre, yüzde elli zamlı ücret	Puantaj, giriş çıkış kaydı	Bordrodaki fazla çalışma tahakkukları mahsup edilir
Hafta ve genel tatil	Genel tatilde çalışılan gün için ayrıca bir günlük ücret (m.47), hafta tatili için m.46	Vardiya çizelgesi, puantaj	Kayıtlar işverendedir, getirtilmesi istenir
Yıllık izin ücreti	Kullanılmayan izin, sözleşmenin bittiği tarihteki ücret	İzin defteri, izin formu	İzin kullanımı yazılı kayıtla gösterilemezse tartışma çıkar

Fazla çalışma haftalık kırk beş saati aşan çalışmadır ve her saat için normal saat ücretinin yüzde elli artırılmış hali ödenir. Denkleştirme esasının uygulandığı işyerlerinde haftalık ortalama esas alınır, sözleşmeyle kırk beş saatin altında belirlenen süreyi aşan çalışmalar ise yüzde yirmibeş zamlı fazla sürelerle çalışma olarak ayrıca düzenlenir.^[9] Hafta tatili ve genel tatil ücretleri ayrı maddelerde düzenlenir.^[10] Çalışmanın nasıl kanıtlandığı fazla mesai ispatı yazısında, ayrı bir hesap tutulan haller genel tatil ücreti yazısında anlatılıyor.

Kıdem tazminatında son ücrete para ve para ile ölçülebilen, sözleşmeden ve kanundan doğan menfaatler de eklenir.^[11] Hangi kalemlerin girdiği giydirilmiş ücret yazısında açıklanıyor. Kullanılmayan izin ücretinde zamanaşımı sözleşmenin sona erdiği tarihte başlar.^[12] Ücret alacağında ve kıdem ile ihbar tazminatında süre beş yıldır.^[13] Kıdem için ayrıntı kıdem tazminatı zamanaşımı yazısındadır.

Dilekçedeki rakam bu belgelerden çıkar. Ön hesap için kıdem tazminatı hesaplama, ihbar tazminatı hesaplama ve fazla mesai hesaplama araçları kullanılabilir. Mahkemenin alacağı hesap bu sonuçlarla aynı çıkmayabilir.

Dava Dilekçesinde Hangi Unsurlar Bulunmalıdır?

HMK m.119 dilekçenin içeriğini sıralar. Sıralama şöyledir.^[14]

• Mahkemenin adı
• Tarafların adı, soyadı ve adresleri, davacının kimlik numarası
• Varsa kanuni temsilcilerin ve davacı vekilinin adı, soyadı ve adresleri
• Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri
• Olayların sıra numarası altında açık özeti
• Her olayın hangi delille kanıtlanacağı
• Dayanılan hukuki sebepler
• Açık talep sonucu
• Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası

Belge açısından en önemli unsurlar olayların özeti ile delil bildirimidir. Taraflar olayları ispata elverişli biçimde somutlaştırmalı, hangi delilin hangi olay için gösterildiğini de açıkça yazmalıdır.^[15] “Haftada altı gün çalışıldı” olayının yanına puantaj istemi ve tanık yazılır. “Ücretin bir kısmı elden verildi” olayının yanına hesap hareketleri ve mesajlar eklenir.

Mahkemenin adı, dava konusu ve değeri, olayların özeti, deliller ve hukuki sebepler dışında kalan unsurlar eksikse hakim bir haftalık kesin süre verir ve süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.^[16] Bu bir haftalık kesin süre kuralı sayılan beş unsur için öngörülmemiştir. Hazır metinler için dilekçe örnekleri sayfasına bakılabilir. Örnek metin kendi belgelerinize göre uyarlanmadan kullanılmaz.

7589 Sayılı Kanundan Sonra Kısmi Dava ve Talep Artırımı Nasıl İşler?

7589 sayılı Kanun 31.07.2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı ve HMK m.107’yi yürürlükten kaldırdı. Belirsiz alacak davasına ilişkin madde artık yoktur. Dilekçede talep, belgelerden çıkan hesaba göre kalem kalem yazılır.

Alacağın yalnız bir kısmı da dava edilebilir. Kalan kısımdan açıkça feragat edilmedikçe kısmi dava, geri kalandan vazgeçmek anlamına gelmez.^[17] Kısmi dava açılmışsa talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın bitmesine kadar artırılabilir. Artırılan kısım bakımından zamanaşımı da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.^[18]

Artırım hakkı bir defa kullanılabildiği için hangi hesaba göre artırım yapılacağı raporlar netleştikten sonra düşünülmelidir. Derdest davalara 7589 sayılı Kanunun geçiş hükmünün nasıl uygulanacağı doğrulanamadığından, açılmış bir davada bu konu ayrıca araştırılmalıdır.

Bilirkişi Raporuna İtiraz Süresi Ne Kadardır ve Ek Süre Verilir mi?

Taraflar, raporun kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir. İtirazla raporun eksik yönlerinin tamamlanması, belirsiz yerler için açıklama yapılması veya yeni bilirkişi atanması istenir. İtirazın hazırlanması çok zor, imkansız ya da özel veya teknik çalışma gerektiriyorsa, iki hafta dolmadan mahkemeye başvuran tarafa bir defaya mahsus ek süre verilebilir. Ek süre iki haftayı geçemez.^[19]

Mahkeme yeni sorular yazarak ek rapor alabilir. Bilirkişiyi duruşmada sözlü açıklamaya da çağırabilir.^[20] Gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni bilirkişiye tekrar inceleme yaptırır.^[21] Hakim bilirkişinin görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir ve rapora bağlı kalmaz.^[22] Maddelerin güncel metni mevzuat.gov.tr adresindedir.

Davanın toplam süresini belirleyen aşamalar iş davası süresi yazısında açıklanmıştır.

Sürenin başlangıcı tebliğ tarihidir. Tebliğ evrakındaki ve UYAP kaydındaki tarih not edilmelidir.

Bilirkişi Raporuna İtirazda Hangi Belge Neyi Gösterir?

Örnek olaydaki rapor üç noktada işçiyi şaşırtıyor. Fazla çalışma tanık beyanına göre hesaplanmış. Bordrolardan bazı tahakkuklar düşülmüş ama hangi aylardan düşüldüğü yazılmamış. Kıdem tazminatında son ücret olarak yalnız bordrodaki asıl ücret alınmış.

İtiraz dilekçesi her noktayı bir belgeye bağlar.

• Çalışma düzeni için puantaj, giriş çıkış kaydı ve tanık beyanı gösterilir.
• Düşülen ödemeler için bordro ay ay, hesap hareketi de tarih tarih karşılaştırılır.
• Hizmet süresi için SGK dökümündeki başlangıç ve bitiş tarihi esas alınır.
• Son ücret için sözleşme ve bordrodaki yan ödemeler gösterilir.
• Tatil günleri için çalışma takvimi ve vardiya çizelgesi istenir.

Raporun hangi sayfasında ve hangi kaleminde hata olduğu yazılırsa mahkeme eksikliği görür. Genel nitelikli bir itiraz bunu sağlamaz. Rapor itirazına dayanak belgeler itiraz dilekçesiyle birlikte sunulur. Bu belgelerin yargılamanın o aşamasında dosyaya alınıp alınmayacağı delil sunma kurallarına bağlıdır.^[23]

Bordro, Puantaj ve Tanıkta Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

• Olay dilekçeye yazılmış ama hangi delille kanıtlanacağı gösterilmemiştir.
• İşverendeki belgelerin getirtilmesi dilekçede talep edilmemiştir.
• Arabuluculuk son tutanağı dilekçeye eklenmemiştir.
• Rapora itiraz iki haftalık süre geçtikten sonra yapılmıştır.
• Dosyada imzalı ibraname varken geçerlilik şartlarına hiç değinilmemiştir.

İbranamenin yazılı olması, sözleşme bittikten en az bir ay sonra düzenlenmesi, alacağın türünün ve miktarının açık yazılması ve ödemenin banka aracılığıyla noksansız yapılması gerekir.^[24] Bu şartlar ibraya itiraz yazısında belgelerle birlikte anlatılıyor.

Yargıtay Bilirkişi Raporunun Denetime Elverişli Olmasını Nasıl Arıyor?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bir kararında bordro kalemleri üzerinden rapor eksikliğini bozma sebebi yaptı.^[25] Dosyada radyoloji ya da radyoterapi teknikeri olarak anılan bir işçi fazla çalışma ücreti istiyordu. Bordrolarda kimi aylarda “fazla çalışma” adıyla, kimi aylarda “prim” adıyla ayrı tahakkuklar vardı. Bilirkişi bunları prim sayıp fazla çalışma hesabından düşüm yapmamıştı.

Daire bu açıklamayı denetime elverişli bulmadı. Tahakkukların hangi aylarda yapıldığının tek tek belirlenmesini, fazla mesai ödemesi olup olmadıklarının gerekçeyle gösterilmesini istedi. Ödeme olduğu anlaşılan tutarlar hesaplanan alacaktan mahsup edilecekti. Tanık beyanına göre hesaplanan dönemde bordrolar imzasız olduğundan, o aylar hesaptan çıkarılmayacak, tahakkuklar mahsup edilecekti. Temyizi işveren yapmıştı.

Bu karar genel bir ilke aktarmaz. Somut dosyada raporun gerekçesindeki eksikliği gösterir.

Aynı daire 16.03.2022 tarihli kararında fazla çalışma ve hafta tatili ücretinin ispatını ele aldı.^[26] Karar, dairenin önceki ilkesini hatırlatır. İlkeye göre işverene karşı dava açmış tanıkların beyanı tek başına yeterli sayılmaz. Yan delil ya da olgularla desteklenirse dikkate alınır. Yan delil olarak işin ve işyerinin özellikleri, davalı tanıklarının anlatımı, iş müfettişi tutanakları ve aynı dönem için kesinleşmiş kararlar sayılmıştır.

Bozmanın dayanağı bu ilkenin kendisi değil, mahkemenin bozma gereğini yerine getirmeden alacağı reddetmesidir. Daire, tüm delillerin birlikte değerlendirilmesini ve denetime elverişli yeni rapor alınmasını istedi.

Belge Yoksa Tanık ve Yan Deliller Ne İşe Yarar?

Puantaj işverendeyse ve işçinin elinde kayıt yoksa tanık devreye girer. Aynı işverene dava açmış bir tanığın beyanı destek bulmazsa zayıf kalabilir. Destek için iş müfettişi tutanağı, aynı dönemi anlatan kesinleşmiş kararlar ve bordrodaki tahakkuklar saklanır.

Her belgenin kanıt değeri sınırlıdır. İmzasız bordro tahakkuku gösterir, ödemeyi tek başına göstermeyebilir. Hesap hareketi ödemenin yapıldığını gösterir, ama açıklama satırı yoksa hangi alacak için yapıldığı tartışılır. SGK kaydı işverenin bildirdiği bilgiyi yansıtır. Mesaj ve tutanaklar olayı destekler, tek başına hesap kurmaz.

Ücretin bir kısmının elden verildiği iddiasında hangi kayıtların aranacağı elden ödeme yazısında yer alıyor. Yıllık izin kullanımı için yıllık izin kullanımının ispatı yazısına bakılabilir.

Dava Dilekçesi ve Bilirkişi İtirazı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.121 ↩
2. 4857 sayılı İş Kanunu m.8 ↩
3. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1-2 ↩
4. 7036 sayılı Kanun m.3/17 ↩
5. 4857 sayılı İş Kanunu m.75 ↩
6. 6100 sayılı HMK m.219 ↩
7. 6100 sayılı HMK m.220 ↩
8. 6100 sayılı HMK m.221 ↩
9. 4857 sayılı İş Kanunu m.41 ↩
10. 4857 sayılı İş Kanunu m.46, m.47 ↩
11. 1475 sayılı İş Kanunu m.14 ↩
12. 4857 sayılı İş Kanunu m.59 ↩
13. 4857 sayılı İş Kanunu m.32 son fıkra, Ek m.3 ↩
14. 6100 sayılı HMK m.119/1 ↩
15. 6100 sayılı HMK m.194 ↩
16. 6100 sayılı HMK m.119/2 ↩
17. 6100 sayılı HMK m.109/1, 3 ↩
18. 6100 sayılı HMK m.109/4, 7589 sayılı Kanun m.20 ↩
19. 6100 sayılı HMK m.281/1 ↩
20. 6100 sayılı HMK m.281/2 ↩
21. 6100 sayılı HMK m.281/3 ↩
22. 6100 sayılı HMK m.282 ↩
23. 6100 sayılı HMK m.145 ↩
24. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420/2 ↩
25. Yargıtay 9. HD, E.2019/1537, K.2019/5016, 28.02.2019 (bozma, oybirliği) ↩
26. Yargıtay 9. HD, E.2022/2236, K.2022/3540, 16.03.2022 (bozma, oybirliği) ↩