İçeriğe geç
Koç Hukuk Bürosu, Ankara Çankaya

Ceza Hukuku

Ceza Hukuku yazıları 16

  1. Ceza Davasında Avukat Seçimi ve Vekalet Belgeleri

    Ceza davasında avukat seçimi, zorunlu müdafilik, vekaletname yetkileri ve ücret sözleşmesi belgeleri ile bu belgelerin kanıt değeri anlatılır.

  2. Cezaevinde İzin ve Açık Cezaevine Geçiş Şartları

    Cezaevi izni ve açık cezaevine geçiş için hangi belgeler gerekir? İyi hal değerlendirmesi, izin türleri ve infaz hakimliğine şikayet.

  3. Ceza Davasında Temyiz Dilekçesi ve Gerekçeli Karar Belgeleri

    Ceza temyiz dilekçesi için gereken belgeler, gerekçeli karar tebliğinden sonraki iki haftalık süre, temyiz sebepleri ve sık yapılan hatalar.

  4. Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Farkı ve Gerekli Belgeler

    Adli sicil ve arşiv kaydı arasındaki fark, silinme süreleri, HAGB ve erteleme kayıtları, başvuru yeri ve gerekli belgeler anlatılıyor.

  5. Takipsizlik Kararına İtiraz Dilekçesi ve Süre

    Takipsizlik kararına itiraz dilekçesi, iki haftalık süre, gerekli belgeler ve delillerin dosyadaki yeri örnek olay üzerinden anlatılıyor.

  6. Etkin Pişmanlık Hükümleri: Hangi Suçlarda ve Nasıl?

    Etkin pişmanlık hangi suçlarda uygulanır? TCK m.168 ve diğer hükümler, zarar giderme belgeleri, uzlaştırma farkı ve Yargıtay kararı.

  7. Trafik Kazasında Taksirle Yaralama ve Bilirkişi Raporu

    Taksirle yaralama trafik kazası dosyasında belgeler, rapor bulguları, şikayet süresi, uzlaştırma ve bilirkişi raporunun değeri anlatılıyor.

  8. Uyuşturucu Ticareti Suçunda Deliller ve Yargılama Süreci

    Uyuşturucu ticareti suçu dosyasında tutanak, kriminal rapor ve tanık beyanı neyi gösterir? Kullanıcı ile ticaret ayrımını ve süreci inceleyin.

  9. Banka Hesabına Bloke Konulduğunda Başvuru Yolu ve Belgeler

    Hesap blokesi kaldırma için gereken belgeler, CMK m.128 el koyma şartları, hakimliğe başvuru ve iki haftalık itiraz süresi anlatılır.

  10. Sosyal Medyada Hakaret Davasında Ekran Görüntüsü ve Delil

    Sosyal medyada hakaret delili olarak ekran görüntüsü yeterli mi? Noter tespiti, tanık, şikayet süresi ve Yargıtay kararlarından örnekler.

Ceza hukuku, bir fiilin suç sayılıp sayılmadığını ve yargılama sürecinin nasıl işlediğini kapsar. Gözaltı veya ifade çağrısıyla karşılaşan kişinin ilk sorusu çoğunlukla haklarının ne olduğudur. Ceza Muhakemesi Kanunu, şüpheli ve sanığın yargılamanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanabileceğini düzenler.[1]

Avukatın şüpheli veya sanıkla görüşme, ifade alma ve sorgu sırasında yanında bulunma hakkı engellenemez ve kısıtlanamaz.

Hangi konular ceza hukuku alanının içinde?

  • Savcılık soruşturması sırasında ifade verme, delil sunma ve müdafi yardımından yararlanma.
  • Yakalama ve gözaltı işlemlerine karşı sulh ceza hakimliğine başvuru.
  • Tutuklama, tutukluluğun incelenmesi, salıverilme istemi ve adli kontrol kararları.
  • Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz ve iddianame sonrası yargılama.
  • Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda mağdur ile şüpheli arasındaki anlaşma süreci.
  • Şikayete bağlı suçlarda şikayet ve vazgeçme.
  • İstinaf ve temyiz gibi kanun yolu başvuruları.

Soruşturma ve kovuşturma arasındaki fark

Soruşturma, suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen evredir. Bu evrede kişiye şüpheli denir. Kovuşturma iddianamenin kabulüyle başlar ve hükmün kesinleşmesine kadar sürer. Kovuşturma başladığında kişi sanık sıfatını alır.[2]

Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hakim veya mahkemeye gönderilmesi için gereken zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Zorunlu yol süresi on iki saatten fazla olamaz. Toplu işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı bu süreyi, her defasında bir günü geçmemek üzere, üç gün uzatabilir.[3]

Yakalama ve gözaltı işlemine karşı yakalanan kişi, müdafii, eşi veya yakınları hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hakimine başvurabilir. Hakim incelemeyi evrak üzerinden yapar ve yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır.

Tutuklama ve adli kontrol

Tutuklama kararı için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni gerekir. Tedbir işin önemi ile verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbirine göre ölçülü olmalıdır. Kaçma şüphesi ve delilleri karartma ihtimali kanundaki tutuklama nedenlerindendir.[4]

Sadece adli para cezasını gerektiren suçlarda tutuklama kararı verilemez. Hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda da verilemez. Vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenen suçlar bu kuralın dışındadır.

Tutuklama sebeplerinin varlığı halinde, şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir. Adli kontrol; yurt dışına çıkmama, belirli yerlere düzenli başvuru, güvence yatırma, konutu terk etmeme gibi yükümlülüklerden bir veya birkaçını içerir.[5]

Şüpheli veya sanık soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında salıverilmesini isteyebilir. Tutukluluğun devamına veya salıverilmeye hakim ya da mahkeme karar verir. Bu kararlara itiraz edilebilir.

Başvurmadan önce bilinmesi gereken süreler

Konu Süre Dayanak
Gözaltı Yakalamadan itibaren 24 saat. Yola ilişkin zorunlu süre en çok 12 saat. CMK m.91
Toplu suçlarda gözaltının uzatılması Her defasında en çok 1 gün, toplam 3 gün CMK m.91
Soruşturma evresinde tutukluluğun incelenmesi En geç otuzar günlük sürelerle CMK m.108
Soruşturmada tutukluluk süresi Ağır ceza dışı işlerde 6 ay, ağır ceza işlerinde 1 yıl. Bazı suç gruplarında daha uzundur. CMK m.102
Kovuşturmada tutukluluk süresi Ağır ceza dışı işlerde en çok 1 yıl, zorunlu hallerde 6 ay daha. Ağır ceza işlerinde en çok 2 yıl, uzatma mümkündür. CMK m.102
Hakim kararına itiraz Kararın öğrenilmesinden itibaren 2 hafta CMK m.268
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz Tebliğden itibaren 2 hafta CMK m.173
İstinaf başvurusu Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta CMK m.273
Temyiz başvurusu Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta CMK m.291
Şikayete bağlı suçlarda şikayet Fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 ay TCK m.73

Tutuklu sanıklar için CMK m.263 saklı tutulmuştur. Tutuklu kişinin sürelerinde bu hüküm ayrıca kontrol edilmelidir.

Süreç nasıl ilerler?

Soruşturma

Şikayet veya ihbar savcılığa ulaşır. Savcı gerekli delilleri toplar, şüpheliyi dinler. Yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Suçtan zarar gören bu karara tebliğden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edebilir.[6]

Yeterli şüphe varsa savcı iddianame düzenler. Mahkeme iddianameyi kabul ederse kovuşturma başlar.

Uzlaştırma

Soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlarda uzlaştırma girişiminde bulunulur. Taksirle yaralama ve dolandırıcılık da kanundaki uzlaştırma kapsamındadır. Hakaret ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez.[7]

Uzlaşma teklifini alan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır. Uzlaştırmacı, dosya kendisine verildikten sonra otuz gün içinde işlemleri tamamlar. Bu süre her seferinde yirmi günü geçmemek üzere en çok iki kez uzatılabilir. Uzlaşma sonucunda şüpheli edimini hemen yerine getirirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Uzlaştırma sürecinde dava zamanaşımı işlemez.

Kovuşturma ve kanun yolları

Kovuşturma sırasında mahkeme, tutuklu sanığın tutukluluğunun devamına her oturumda karar verir. Hüküm verildikten sonra gerekçeli karar tebliğ edilir. İstinaf ve temyiz süreleri bu tebliğden başlar.[8]

İstinaf dilekçesi hükmü veren mahkemeye verilir. Sanık ve katılan, dilekçede başvuru nedenlerini göstermese bile inceleme engellenmez. Savcı ise başvuru nedenlerini gerekçeleriyle yazılı gösterir.

Hazırlanacak belgeler

  • Kimlik bilgileri ve vekaletname ya da müdafilik belgesi.
  • Savcılık dosya numarası, iddianame, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı.
  • Tebligat zarfı ya da elektronik tebligat kaydı, çünkü süreler tebliğ tarihinden işler.
  • Yakalama ve gözaltı tutanakları ile ifade tutanağı.
  • Tutuklu kişi için cezaevi bilgileri, adli kontrol kararı örneği.
  • Delil olarak sunulacak yazışmalar, kamera görüntüleri, banka kayıtları, tanık bilgileri.
  • Uzlaştırma halinde ödeme dekontu ve anlaşma metni.

Sık yapılan hatalar

  • İfade vermeden önce müdafi talep etmemek. Kanun her aşamada avukat yardımı hakkını tanır.
  • Gerekçeli karar tebliğ edilmeden süreyi sorgulamak. İstinaf süresi gerekçeli hükmün tebliğinden başlar.
  • Şikayet süresini kaçırmak. Şikayete bağlı suçlarda altı ay geçerse soruşturma yapılamaz.
  • Uzlaştırma teklifine yanıt vermemek. Yedi gün içinde cevap gelmezse teklif reddedilmiş sayılır.
  • Tutukluluk incelemesini beklemek. Salıverilme istemi her aşamada yapılabilir.

Trafik kazalarından doğan taksirle yaralama dosyaları için trafik kazaları, ceza davasının ardından açılacak maddi ve manevi talepler için tazminat hukuku sayfalarına bakılabilir. Daha fazla bilgi için makaleler bölümü, soru göndermek için avukata sor sayfası, iletişim bilgileri için iletişim sayfası kullanılabilir.

İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu.

Ceza Hukuku Hakkında Sık Sorulan Sorular

Gözaltı en fazla ne kadar sürer?

Gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hakime gönderme için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu suçlarda savcı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir.

Ceza davasında istinaf süresi kaç gündür?

İstinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye verilecek dilekçe veya zabıt katibine yapılacak beyanla yapılır.

Tutuklama yerine adli kontrol nedir?

Tutuklama sebepleri varsa tutuklama yerine adli kontrol kararı verilebilir. Yurt dışına çıkmama, belirli yerlere düzenli başvuru, güvence yatırma ve konutu terk etmeme gibi yükümlülükler içerir.

Uzlaştırma hangi suçlarda yapılır?

Soruşturulması şikayete bağlı suçlarda ve kanunda sayılan bazı suçlarda yapılır. Taksirle yaralama ve dolandırıcılık örnek olarak sayılabilir. Hakaret ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yapılmaz.

Şikayete bağlı suçta şikayet için ne kadar süre vardır?

Yetkili kişi fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikayette bulunmalıdır. Aksi halde soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.