Kıdem tazminatı, giriş ve çıkış tarihleriyle son ücrete bağlı olarak hesaplanır. Aşağıdaki araç için iki tarihi ve aylık brüt ücreti girmeniz yeterlidir. Yol, yemek, ikramiye gibi düzenli ödemeleriniz varsa bunların yıllık toplamını ayrı alana yazın.
Dayanak: 1475 s. İş Kanunu m.14 (yürürlükteki hüküm), 488 s. Damga Vergisi Kanunu. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın ayrıntıları tutarı değiştirebilir.
Hesaplama adım adım nasıl işler?
Kanun, işverenin işçiye çalıştığı her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında ödeme yapmasını ister. Bir yılı aşan süreler de aynı oranla hesaba katılır.[1]
Hesapta yalnızca çıplak maaş esas alınmaz. Aylık ücretin üstüne, işçiye verilen para ve para ile ölçülebilen düzenli menfaatler eklenir. Bu toplama giydirilmiş ücret denir.[1]
Araç adımları şu sırayla uygular.
- Giydirilmiş ücreti oluşturur. Aylık brüt ücretin üzerine, yan hakların yıllık toplamının on ikide biri ilave edilir.
- Esas ücreti belirler. Giydirilmiş ücretle fesih tarihindeki kıdem tavanından hangisi düşükse o kullanılır.
- Brüt tutarı hesaplar. Esas ücret tam yıl sayısıyla çarpılır, artan aylar için esas ücretin on ikide biri, artan günler için 365’te biri toplama katılır.
- Damga vergisini keser. Geriye kalan rakam net kıdem tazminatını verir.
Güncel damga vergisi oranı binde 7,59. Fesih tarihi için geçerli kıdem tavanı ise 73.729,87 TL. Tavan yılda iki kez güncellenir. Dönemlere göre tutarları kıdem tazminatı tavanı yazısında bulabilirsiniz.
Kıdem tazminatı hangi fesih türlerinde ödenir?
Araç feshin sebebini sorgulamaz. Hakkınızın doğup doğmadığını aşağıdaki tabloda görebilirsiniz.
| Sona erme biçimi | Kıdem tazminatı hakkı |
|---|---|
| İşveren, haklı bir neden olmaksızın sözleşmeyi bitirdi | Doğar |
| İşçi, haklı bir nedene dayanarak sözleşmeyi bitirdi | Doğar |
| Muvazzaf askerlik görevi için işten ayrılma | Doğar |
| Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı almak için ayrılma (aylık başvurusu belgelenir) | Doğar |
| Kadın işçinin evlilik tarihinden sonraki bir yıl içinde işten ayrılması | Doğar |
| İşçinin vefat etmesi | Mirasçılara ödenir |
| Haklı bir sebep olmadan işçinin istifa etmesi | Doğmaz |
| İşverenin 4857 sayılı Kanun m.25/II uyarınca haklı nedenle sözleşmeyi bitirmesi | Doğmaz |
Kanun ödemeyi tam yıllara bağladığı için bir yılını doldurmayan işçiye kıdem tazminatı doğmaz. Bu durumda araç sonucu sıfır gösterir.[1] Fesih türlerine göre şartları kıdem tazminatı şartları yazısında inceleyebilirsiniz.
Rakamlarla örnek hesaplama
Aşağıdaki iki senaryo kurgudur. İkisinde de işçi 8 yıl 6 ay 14 gün çalışmıştır ve aylık brüt ücreti 45.000 TL’dir. Esas ücret kıdem tavanını aşmadığı için tavan uygulanmaz.
| Senaryo | Giydirilmiş ücret | Brüt tutar | Damga vergisi | Net tutar |
|---|---|---|---|---|
| Yan hak bulunmuyor | 45.000,00 TL | 384.226,03 TL | 2.916,28 TL | 381.309,75 TL |
| Yıllık 36.000 TL yan hak var | 48.000,00 TL | 409.841,10 TL | 3.110,69 TL | 406.730,40 TL |
İlk satırdaki brüt tutar şöyle bulunur. 45.000 × 8 yıl = 360.000 TL. 45.000 ÷ 12 × 6 ay = 22.500 TL. 45.000 ÷ 365 × 14 gün = 1.726,03 TL.
Yan haklar eklenince tutar 25.000 TL’den fazla yükselmiştir. Bu kalemleri dışarıda bırakırsanız sonuç eksik çıkar ve işçinin aleyhine olur.
Vergi kesintisi, faiz ve sık düşülen hatalar
Kıdem tazminatının tamamı gelir vergisi dışındadır.[2] Üzerinden yalnızca damga vergisi kesilir.
Ödeme gecikirse dava sonunda hakim, ödenmeyen süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder.[1] Araç faizi hesaplamaz.
- Net maaşı brüt ücret alanına girmek. Brüt ücret, bordroda kesintilerden önce görünen tutardır.
- Yan hakları dahil etmemek. Yemek, yol, düzenli prim ve ikramiye giydirilmiş ücretin içindedir.
- Fesih tarihini hatalı girmek. Tavan Ocak ve Temmuz aylarında güncellendiği için birkaç günlük kayma sonucu değiştirebilir.
- Hizmet süresinden çıkarılacak dönemleri unutmak. Araç takvim süresinin tamamını sayar.
Araç, işveren değişikliği ve ayrı hizmet dönemleri gibi ayrıntıları bilemez. Çıkan tutarı bordronuzla karşılaştırın. Hak kaybı yaşamamak için işçilik alacaklarındaki zamanaşımı sürelerine de göz atın.
Diğer alacaklarla birlikte toplam tutarı görmek için tüm işçi alacakları hesaplama aracını kullanabilirsiniz. İhbar süresine bağlı ödeme için ihbar tazminatı hesaplama sayfası hazır.
Kıdem Tazminatı Hesabına Dair Merak Edilenler
İlgili sayfalar: iş ve sosyal güvenlik hukuku, tüm hesaplama araçları.
İlgili mevzuat: 1475 sayılı İş Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu.
Kıdem tazminatına hak kazanmak için ne kadar çalışmak gerekir?
Kanun ödemeyi her tam yıla bağlar. Bir yılını doldurmayan işçiye kıdem tazminatı doğmaz. Yılı aşan süreler ay ve gün hesabıyla orantılı olarak eklenir.
Hesapta işçinin hangi ücreti dikkate alınır?
Esas alınan, işçinin son ücretidir. Bu ücrete eklenen düzenli para ve para ile ölçülebilen menfaatler de hesaba katılır. Parça başı veya yüzde usulüyle çalışanlarda son bir yılın ortalama ücreti kullanılır.
Kıdem tavanı sonucu nasıl değiştirir?
Giydirilmiş ücret tavanı aşarsa hesap tavan tutarı üzerinden yapılır. Geçerli olan, işten çıkış tarihindeki dönemin tavanıdır. Tarihi girdiğinizde araç doğru dönemi kendisi seçer.
Kıdem tazminatı üzerinden vergi alınır mı?
Gelir vergisi alınmaz. Yalnızca damga vergisi düşülür. Araç net tutarı bu kesintiyi uyguladıktan sonra gösterir.
Mahkemede de araçtakiyle aynı tutar çıkar mı?
Her zaman aynı tutar çıkmaz. Hizmetten düşülecek süreler, bordro dışı ödemeler ve son bir yıldaki ücret artışları rakamı etkileyebilir. Araçtaki sonuç yalnızca bilgi vermek içindir.
Kaynaklar