Sözleşmede görünen brüt tutar ile banka hesabınıza geçen net tutar aynı değildir. Aradaki farkı yasal kesintiler oluşturur. Brütten nete maaş hesaplama aracı bu kesintileri her ay için ayrı ayrı gösterir. Hesaplanacak ayı ve aylık brüt ücreti girdiğinizde sonuca ulaşırsınız.
Dayanak: 5510 s.K. m.81, 193 s. GVK m.103 ve m.23/18, 488 s. DVK. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın ayrıntıları tutarı değiştirebilir.
Kesintiler hangi sıra ile hesaplanır?
Brüt ücretten ilk olarak SGK işçi payı ile işsizlik sigortası primi çıkarılır. Geriye kalan tutar gelir vergisi matrahını oluşturur. Damga vergisinin dayanağı ise doğrudan brüt tutardır.
| Kesinti türü | Oran veya hesap şekli |
|---|---|
| SGK işçi payı | %14 (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası payı ile genel sağlık sigortası payının toplamı) |
| İşsizlik sigortası primi | %1 |
| Gelir vergisi | Yıl başından biriken matraha uygulanan kademeli tarife |
| Damga vergisi | Brüt ücretin binde 7,59 |
5510 sayılı Kanun m.81 uyarınca sigortalı payı, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortasında yüzde 9, genel sağlık sigortasında yüzde 5 olarak belirlenmiştir. İkisi birlikte yüzde 14 yapar.[1]
Ücretiniz prime esas kazancın üst sınırını aşıyorsa aşan kısımdan prim alınmaz. Geçerli üst sınır 297.270,00 TL.
Gelir vergisi neden aylara göre farklılaşır?
Ücretliden alınan gelir vergisi, yılbaşından itibaren biriken matraha göre kademelenir. Gelir Vergisi Kanunu m.103 tarifesi ücret gelirlerinde yüzde 15, yüzde 20, yüzde 27, yüzde 35 ve yüzde 40 oranlarını içerir.[2] Kademe sınırları her yıl yeniden belirlenir.
Matrahınız bir üst kademeye çıktığında vergi yükü artar ve net maaşınız azalır. Brüt maaşınız hiç değişmese de yıl içinde farklı net tutarlar almanızın nedeni budur.
Asgari ücrete tanınan vergi istisnası
Gelir Vergisi Kanunu m.23’ün 18 numaralı bendi, asgari ücrete denk gelen kısmı gelir vergisinden muaf tutar. Damga vergisinde de benzer bir istisna geçerlidir.[3] Araç her iki istisnayı da aylık hesaba dahil eder.
Bu nedenle asgari ücretli bir işçinin net maaşı, brüt tutardan yalnızca SGK ve işsizlik primi kadar eksiktir. Ücret asgari ücretin üstündeyse istisna, asgari ücrete düşen vergi tutarını indirir. Aradaki fark vergiye tabi olur.
Örnek bordro: brütten nete hesap
Aylık brüt ücreti 50.000 TL olan ve yıl boyunca aynı brütü alan bir işçinin seçilmiş aylardaki bordrosu aşağıda yer alır. SGK ve işsizlik payı her ay 7.500,00 TL tutar (7.000,00 TL SGK, 500,00 TL işsizlik).
| Ay | Gelir vergisi | Damga vergisi | Net ücret |
|---|---|---|---|
| Ocak | 2.163,68 TL | 128,80 TL | 40.207,52 TL |
| Mayıs | 3.288,67 TL | 128,80 TL | 39.082,52 TL |
| Temmuz | 3.962,25 TL | 128,80 TL | 38.408,95 TL |
| Ekim | 4.634,90 TL | 128,80 TL | 37.736,30 TL |
| Aralık | 5.859,90 TL | 128,80 TL | 36.511,30 TL |
Tutarlar, aracın bu sayfa hazırlanırken kullandığı dönem değerlerine göre çıkarıldı. Asgari ücret veya vergi dilimleri değişirse rakamlar da değişir. Araçtaki 12 aylık tablo, girdiğiniz brüt için bütün ayları listeler.
Araçta yer almayan durumlar
- Yıl ortasında işe başlayanlarda önceki işverenden devreden kümülatif matrah. Araç, çalışmanın Ocak’ta başladığını varsayar.
- Yemek, yol ve çocuk yardımı gibi vergiden istisna tutulan ödemeler. Yemek ve taşıma istisnaları ayrıca Gelir Vergisi Kanunu m.23’te düzenlenmiştir.
- Prim, ikramiye ve fazla mesai gibi aydan aya değişen ödemeler.
- Özel sağlık sigortası, bireysel emeklilik ya da sendika aidatı kesintileri.
Bordronuz araç sonucundan farklı çıkarsa
Brütten nete maaş hesaplama sonucundaki küçük sapmalar kuruş yuvarlamasından kaynaklanabilir. Fark büyükse önce brüt ücreti doğru girip girmediğinizi kontrol edin. Ardından bordrodaki kümülatif vergi matrahına ve asgari ücret istisnasının uygulanıp uygulanmadığına bakın.
Bordroda yazan tutar ile elinize geçen tutar birbirinden farklıysa bu ayrı bir uyuşmazlık konusudur.
Bu konular, maaşın asgari ücret üzerinden gösterilmesi ve SGK primlerinin eksik yatırılması yazılarında ele alınır. İstediğiniz net maaşın brüt karşılığını bulmak için netten brüte maaş hesaplama sayfasını kullanabilirsiniz. Elden ödemenin sonuçlarını ise işçiye elden ödeme yapılması yazısında okuyabilirsiniz.
Brütten nete hesaplamayla ilgili merak edilenler
İlgili sayfalar: iş ve sosyal güvenlik hukuku, kıdem tazminatı hesaplama, tüm hesaplama araçları.
İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu.
Brüt maaşla net maaş arasında ne fark var?
Brüt maaş, kesintilerin yapılmadığı tutardır. Net maaş ise SGK işçi payı, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisi çıktıktan sonra hesabınıza yatan paradır.
Brüt maaş sabitken net maaş neden her ay değişir?
Gelir vergisi yıllık kümülatif matraha göre kademelenir. Matrah yıl içinde arttıkça daha yüksek oran devreye girer ve net maaş azalır.
Asgari ücretten neden vergi kesilmez?
Gelir Vergisi Kanunu m.23/18 ile Damga Vergisi Kanunu, asgari ücrete denk gelen kısmı istisna kapsamına alır. Asgari ücretli çalışan bu yüzden yalnızca SGK ve işsizlik primi öder.
Ücret SGK tavanını aşarsa aşan kısımdan prim alınır mı?
Alınmaz. Prim, prime esas kazancın üst sınırına kadar olan tutar üzerinden hesaplanır. Gelir vergisi ve damga vergisi ise ücretin tamamına uygulanır.
İşverenin toplam maliyeti hesap sonucunda yer alır mı?
Yer almaz. Araç yalnızca çalışanın eline geçen net ücreti bulur. İşveren payı primleri, işverenin maliyetine ayrıca eklenir.
Kaynaklar