Elinizde bir işe iade kararı, üzerinde kesinleşme şerhi ve işverene gönderdiğiniz başvuru yazısı var. İşveren bir ay geçmesine rağmen sizi çalıştırmadı. Böyle bir durumda işe başlatmama tazminatı doğar ve onunla birlikte boşta geçen süre için ücret ve diğer haklar da gündeme gelir.
Bu yazı, hangi belgenin hangi kalemi gösterdiğini ve hesapta hangi ücret unsurlarının esas alındığını belge belge anlatıyor. Güncel tutarlar her dönem değiştiği için hesaplama araçlarına bakılmalıdır. Kıdem ve ihbar kalemleri için sitedeki kıdem tazminatı hesaplama ve ihbar tazminatı hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.
Mahkeme Dört ile Sekiz Ay Arasındaki Tutarı Nasıl Belirler?
İşe iade davasında feshin geçersizliğine karar verilirse işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. Başlatmazsa işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı öder. Bu kural 4857 sayılı İş Kanunu m.21’de yer alır.[1]
Mahkeme, feshin geçersizliğine karar verirken işe başlatmama tazminatının miktarını da hükümde belirler. Dört ile sekiz ay arasındaki takdirin ölçütlerini madde ayrıca saymaz. Hükümde kaç aylık ücret takdir edildiği ve ücretin hangi tutar üzerinden sayıldığı yazılıdır. Bu bilgi için karar metninin gerekçeli hali gerekir.
Maddeye 7036 sayılı Kanunla eklenen fıkraya göre mahkeme, işe başlatmama tazminatını ve boşta geçen süre alacaklarını dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler. Maddenin ilk üç fıkrası sözleşmeyle değiştirilemez. Aksi yöndeki sözleşme hükmü geçersizdir.
Elinizdeki Belgeler Hangi Hakkı Gösterir?
İşe başlatmama davasından önceki aşama belgelerle kurulur. Her belge başka bir şartı gösterir. Eksik biri bazen tek başına hakkı tehlikeye atar.
| Belge | Neyi gösterir | Hangi kalemle ilgili | Dikkat |
|---|---|---|---|
| İşe iade kararı ve kesinleşme şerhi | Feshin geçersizliği, kararın kesinleştiği tarih | Tazminat ve boşta geçen süre | Tebliğ tarihi başvuru süresini başlatır |
| İşe başvuru yazısı | Süresinde ve açık talep | İşe başlatmama tazminatının doğması | Gönderim ve tebliğ kaydı saklanmalı |
| İşverenin cevabı | Başlatma niyeti ya da ret | İşe başlatmama tazminatı, bazen kıdem ve ihbar | Davetin ciddi olup olmadığı incelenir |
| Bordro ve banka dökümü | Aylık ücret, ek ödemeler | Tüm kalemlerin ücret tabanı | Bordro ile gerçek ödeme farklıysa banka kaydı da sunulur |
| İş sözleşmesi ve ekleri | Prim, yakacak, yemek gibi hak kaynağı | Boşta geçen süre hakları | Değişiklik sonradan yazılı mı, kontrol edin |
| SGK hizmet dökümü | Fesih tarihi ve kayıtlı çıkış | Kıdem ve ihbar süresi | Kayıtlı bildirimle fiili durum uyuşmayabilir |
SGK kaydındaki çıkış bildirimi hakkında ayrıntı için işten çıkış kodu ve hizmet dökümü yazısına bakabilirsiniz. Genel olarak işten çıkarılan işçinin toplaması gereken evrak ise işten çıkarılınca alınacak belgeler yazısında listelenir.
Boşta Geçen Süre Ücreti ve Diğer Haklar Nasıl Hesaplanır?
Kanun, kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakların ödeneceğini söyler. Dört ay üst sınırdır. İşçi daha uzun süre boşta kalmış olsa da bu kalem dört aylık kısımla sınırlıdır. Süre, fesih tarihinden kararın kesinleşmesine kadar geçen zamandır.
Yargıtay bu kalemin içeriğini şöyle belirler. İşçi çalışmaya devam etseydi hak kazanacağı para ile ölçülebilen değerler hesaba girer. Buna karşılık yalnızca fiilen çalışılınca doğan fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil çalışma ücretleri bu kapsamda sayılmaz.[2]
“Belirtilen dönemde şayet işçi işyerinde çalışmaya devam etse idi, hak kazanacağı tüm para ile ölçülebilen değerlerin dikkate alınması gerekir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/8676, K.2025/10458, 29.12.2025 (bozma, oybirliği)
Aynı kararda bir ayrım daha var. İşverenin tahsis ettiği araçla sağlanan servis niteliğindeki yol yardımı, işçi dört ay boyunca zaten işe gitmediği için gelir kaybı yaratmamış ve boşta geçen süre ücretine eklenmemiştir. Her yan fayda otomatik hesaba girmez. İşçinin çalışsaydı gerçekten elde edeceği bir değer olması aranır.
Hesapta Hangi Kalemler Esas Alınır, Hangileri Dışarıda Kalır?
Maaş bordrosundaki çıplak brüt rakam çoğu zaman hesabın yalnızca başlangıcıdır. Ücrete ek olarak sürekli ödenen ikramiye, yemek, yakacak veya prim gibi unsurlar eklendiğinde ortaya çıkan tutara giydirilmiş ücret denir. 4857 m.17’nin son fıkrası, ihbar tazminatı için ücrete ek olarak sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin hesaba katılacağını açıkça yazar.[3]
Yargıtay’ın incelediği bir dosyada, toplu iş sözleşmesindeki sosyal yardımların hangi madde ve hangi tutarla eklendiği anlaşılamadığı ve giydirilmiş brüt ücret ile hükme esas alınan tutar birbirini tutmadığı için karar bozulmuştur. Daire, işe başlatılmadığı tarihteki giydirilmiş brüt ücretin denetime elverişli şekilde belirlenmesini istemiştir.[4] Bu nedenle bordroyla birlikte hak kaynağı sözleşme ya da toplu iş sözleşmesi maddesini de dosyaya koymak gerekir.
| Kalem | Ücret tabanı | Ek ödemeler hesaba girer mi | Not |
|---|---|---|---|
| İşe başlatmama tazminatı | Dava tarihindeki ücret | Mahkeme hükmünde belirlenir | Tutar karar metninde yazılı |
| Boşta geçen süre ücreti ve hakları | Dört aya kadar | Çalışsaydı alınacak para ölçülebilir haklar | Fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç |
| Kıdem tazminatı | İşe başlatılmama nedeniyle sona eren fesih tarihi | Sürekli ek menfaatler dahil | 1475 m.14 şartları aranır |
| İhbar tazminatı | İşe başlatılmama nedeniyle sona eren fesih tarihi | 4857 m.17 gereği dahil | Peşin ödendiyse mahsup |
Ücretin brüt mü net mi hesaplanacağını ayırmak için brütten nete maaş hesaplama aracı yardımcı olur. İkramiye gibi yılda bir kez ödenen kalemlerde sözleşmedeki ödeme dönemini ve bordro kayıtlarını birlikte gösterin.
İşe Başlatmama Halinde Kıdem ve İhbar Tazminatı Ne Olur?
İşçi başvurduğu halde işe başlatılmazsa iş sözleşmesi, işe başlatılmayacağının açıklandığı tarihte ya da bir aylık sürenin sonunda feshedilmiş sayılır. Yargıtay bu kararında, kıdem ve ihbar tazminatını bu tarihteki ücretle hesaplatmıştır. İşe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre alacağı ise kanundaki ek fıkra uyarınca dava tarihindeki ücretle belirlenir. Kararda bu ek fıkra tartışılmamıştır, uygulama farkı dosyaya göre değişebilir. Ücret miktarının ispat yükü işçidedir ve aynı işyerindeki emsal işçinin ücreti ölçü olabilir.
Kanun işçi işe başlatılırsa peşin ödenmiş bildirim süresi ücretinin ve kıdem tazminatının yukarıdaki ödemeden mahsup edileceğini söyler. İşe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemiş ya da ücreti peşin ödenmemişse, bu sürelere ait ücret ayrıca ödenir. Kıdem tazminatı için 1475 sayılı Kanun m.14’teki şartlar ve Yargıtay 9. HD içtihadına göre aynı işverene ait işyerlerinde en az bir yıl çalışma aranır.
Kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarında zamanaşımı beş yıldır.[5] Ücret alacağında da süre beş yıldır.[6] Fesih tarihi hesapta ayrıca belirleyici olduğundan hizmet dökümü ve işe başlatmama tarihini kanıtlayan yazı saklanmalıdır.
İşçi Başvurusu ve İşverenin Cevabı Neden Önemlidir?
Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü içinde işverene başvurmak gerekir. Başvuru yapılmazsa fesih geçerli sayılır ve işveren yalnızca bunun hukuki sonuçlarından sorumlu olur. Maddenin güncel metnini Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki 4857 sayılı Kanun sayfasında okuyabilirsiniz.
Başvurunun içeriği ve işverenin cevabı kadar, ikisinin samimiyeti de incelenir. Yargıtay, işçinin başvurusunun gerçekten işe başlamak amacıyla yapılmasını ister. Davet gelince işçi işe gelmezse tazminat ve boşta geçen süre alacağı kaybedilebilir. Böylece işe başlatmama tazminatı ancak başvurunun ve davetin gerçek olduğu durumda söz konusu olur.
“İşçinin işe iade yönündeki başvurusu samimi olmalıdır. (…) İşverenin işe davete dair beyanının da ciddi olması gerekir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/9181, K.2026/3183, 14.04.2026 (bozma, oybirliği)
Anılan dosyada işveren işçiyi yazılı olarak işe çağırmış, işçi işyerine gitmiş ve sözleşme imzalanmıştı. Daire, çağrıyı ciddi bularak işe başlatılan işçinin işe başlatmama tazminatı isteyemeyeceğine hükmetmiştir.[7] Dolayısıyla davet yazısındaki tarih, saat, ücret bilgisi ve işyerinde yapılanlar delil niteliği taşır. Bunları tutanak, mesaj ve tanıkla kayıt altına alın.
Hesaplamada Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
İşe başlatmama tazminatı hesabında en sık hata, ücret tabanını yalnızca bordrodaki çıplak brüt rakamdan almaktır. Sözleşmede yazılı yemek, yakacak ya da ikramiye gibi kalemler atlanınca alacak düşük kalır. İşe başlatmama tazminatı da boşta geçen süre hakları da eksik hesaplanır. Tersine, çalışılmadığı için doğmayacak bir yardımı eklemek de hatadır.
İkinci hata, ödeme sırasında imzalanan belgeleri okumadan kabul etmektir. Alacak türü ve miktarı açık olmayan ya da banka aracılığıyla noksansız ödemeyi göstermeyen ibra belgesi, Türk Borçlar Kanunu m.420 uyarınca kesin hükümsüz olabilir ya da makbuz sayılır.[8] Ayrıntı için ibraya itiraz yazısına bakın.
Üçüncü hata, başvuru süresini kaçırmaktır. Feshin neden geçersiz sayıldığını anlamak için feshin son çare olması yazısı okunabilir. İşe iade davasından önce arabulucuya başvurulması gerektiğini de unutmamak gerekir. Arabuluculukta işe başlatma konusunda anlaşılırsa taraflar işe başlatma tarihini, boşta geçen süre alacağının parasal miktarını ve işe başlatılmazsa ödenecek tazminat miktarını da belirlemek zorundadır. Aksi halde anlaşma sağlanamamış sayılır. Süreç için arabuluculuk süresi ne kadar sürer yazısına bakılabilir.
Belgelerin Kanıt Değeri Nerede Sona Erer?
Bordro tek başına kesin delil değildir. İşçi imzalamamışsa bordro işverenin tek taraflı düzenlediği bir belge olarak kalır. Banka dökümü, yazışmalar ve tanık anlatımı ücretin gerçek tutarını ortaya koyabilir.
İşveren cevabındaki samimiyet de belgeyle değil, olaylarla anlaşılır. İşyerine gidiş saati, giriş kaydı, yemek kartı yüklemesi ya da görev verilmemesi gibi olgular tanıkla anlatılır. Tanık yoksa mesaj ve e-posta kayıtları devreye girer.
Hizmet dökümü, SGK’ya bildirilen kaydı gösterir ama fiili çalışma süresini tek başına kanıtlamaz. Yıllık izin gibi ayrı alacaklar için de ayrı belge gerekir. Yıllık izin ücreti hesaplama aracı bu kalemde işe yarar.
İşe Başlatmama Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular
İşe başlatmama tazminatı kaç aylık ücrettir?
Kanuna göre en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarındadır. Kaç ay olacağını mahkeme, işe iade kararında belirler.
Boşta geçen süre ücreti kaç ay ödenir?
Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklar ödenir.
İşe başvuru için ne kadar süre var?
Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on işgünü içinde işverene başvurulmalıdır. Aksi halde fesih geçerli sayılır.
İşveren işe çağırır ve işçi gitmezse ne olur?
Çağrı ciddi ve başvurunuz samimiyse, davete uymamak tazminat ve boşta geçen süre haklarının kaybına yol açabilir. Davet yazısını ve işyerindeki olayları belgeleyin.
İşe başlatmama tazminatı ile birlikte kıdem ve ihbar tazminatı da alınır mı?
Evet, şartları oluşmuşsa fesih tarihindeki ücrete göre ayrıca ödenir. İşçi işe başlatılırsa peşin ödenen bildirim ücreti ve kıdem tazminatı mahsup edilir.
Hesaplamada giydirilmiş ücret kullanılır mı?
Kıdem, ihbar ve boşta geçen süre kalemlerinde ücrete ek sürekli menfaatler hesaba katılır. Hangi unsurların girdiğini bordro ve sözleşmeyle gösterin.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu, m.21. ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 29.12.2025 tarihli, 2025/8676 E., 2025/10458 K. sayılı karar. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu, m.17, son fıkra. ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 17.11.2025 tarihli, 2025/6629 E., 2025/8770 K. sayılı karar. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu, ek m.3. ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu, m.32, son fıkra. ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 14.04.2026 tarihli, 2025/9181 E., 2026/3183 K. sayılı karar. ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.420. ↩