Trafik kazaları alanı, motorlu araç kazalarından doğan ölüm, yaralanma ve maddi hasar taleplerini kapsar. Temel kaynak 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunudur. Okurun ilk sorusu çoğunlukla sigorta şirketine ne zaman ve nasıl başvuracağıdır. Dava açmadan önce zorunlu mali sorumluluk sigortasındaki sınırlar içinde ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması gerekir.[1]
Maddi zararlara ilişkin tazminat talepleri zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her halde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar.[2] Bu sayfa genel bir çerçeve sunar. Kusur oranı, maluliyet ve poliçe şartları her dosyada ayrıca incelenmelidir.
Hangi konular bu alanın içinde?
- Araç sahibi ve işletenin sorumluluğu. Araç bir teşebbüsün unvanı altında işletiliyorsa işleten ile teşebbüs sahibi müştereken ve müteselsilen sorumlu olur.[3]
- Zorunlu mali sorumluluk sigortası ve sigorta şirketine başvuru.
- Bedensel zararlar. Tedavi giderleri, kazanç kaybı ve çalışma gücü kaybı bu gruptadır.[4]
- Ölümlü kazalarda cenaze giderleri ve destekten yoksun kalma tazminatı.[5]
- Kazaya bağlı manevi tazminat talepleri.
- Araçta oluşan maddi hasarın tespiti ve tazmini.
- Kusur oranının belirlenmesi ve tazminattan indirim.
Sorumluluk ve sigorta sistemi
Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleten doğan zarardan sorumludur. İşleten, aracın sürücüsünün ve aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olur.
İşletenlerin bu sorumluluklarının karşılanması için mali sorumluluk sigortası yaptırması zorunludur. Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir.[6] Zarar gören bu sigortadan doğrudan sigorta kuruluşuna başvurabilir. Poliçedeki teminat sınırı aşan kısım için işleten ve sürücüye karşı talep ayrıca değerlendirilir.
Sigorta kuruluşu başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa zarar gören dava açabilir. Aynı durumda 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurmak da mümkündür.
Tazminat kalemleri
Bedensel zararlar özellikle tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır. Ölüm halinde cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücü kayıpları ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kayıpları istenebilir.
Bedensel bütünlüğün zedelenmesinde hakim zarar görene uygun bir miktar manevi tazminat verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölümde zarar görenin ya da ölenin yakınlarına da manevi tazminat ödenebilir.[7]
7589 sayılı Kanunla TBK m.55 hükmüne eklenen fıkralar trafik kazalarındaki iş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminatını da etkiler. Kazancın bilindiği döneme ilişkin tazminata olay tarihinden, bilinemediği döneme ilişkin tazminata karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir.[8] Tazminatın ayrıntılı unsurları için tazminat hukuku sayfasına bakılabilir.
Hasar ve kusurun tespiti
Kazadan sonra düzenlenen tutanaklar, olay yeri fotoğrafları, tanık beyanları ve varsa kamera kayıtları kusurun ve hasarın belirlenmesinde ilk delillerdir. Araç hasarı için onarım teklifi veya ekspertiz raporu alınması, sigorta şirketine yapılacak başvuruyu da somutlaştırır.
Zarar gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispat etmekle yükümlüdür. Zararın miktarı tam ispat edilemezse hakim, olayların olağan akışını göz önünde tutarak miktarı hakkaniyete uygun olarak belirler.[9] Zarar gören zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hakim tazminatı indirebilir.[10]
Kazanın ceza yargılamasına konu olduğu durumlarda sürecin ceza boyutu için ceza hukuku sayfası da incelenebilir. Sigorta poliçesinden doğan uyuşmazlıklar için sigorta hukuku sayfasına bakılabilir.
Başvurmadan önce bilinmesi gereken süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Maddi tazminat, zararı ve yükümlüyü öğrenmeden itibaren | 2 yıl | KTK m.109 |
| Maddi tazminat, kaza gününden itibaren üst sınır | 10 yıl | KTK m.109 |
| Fiil suç oluşturuyor ve ceza zamanaşımı daha uzunsa | Ceza kanunundaki süre | KTK m.109 |
| Rücu hakları | 2 yıl | KTK m.109 |
| Sigorta şirketinin yazılı cevabı | Başvurudan itibaren en geç 15 gün | KTK m.97 |
| Sigorta tahkiminde hakemin karar süresi | Görevlendirmeden itibaren en geç 4 ay | 5684 sayılı Kanun m.30 |
Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır. Rücu hakları, yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.
Süreç nasıl ilerler?
Süreç önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruyla başlar. Cevap gelmezse ya da talep karşılanmazsa zarar gören dava açabilir veya sigorta tahkimine başvurabilir. Zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda kuruluş sigorta tahkim sistemine üye olmasa da hak sahipleri tahkim usulünden yararlanabilir.[11]
Dava yoluna gidildiğinde bu Kanundan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür. Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde ya da kazanın olduğu yer mahkemesinde açılabilir.[12] Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.[13]
Alacağın yalnız bir kısmı dava edilmişse talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Bu düzenleme 7589 sayılı Kanunla HMK m.109 hükmüne eklenmiştir.[14] Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107 ise mülga edilmiştir.[15] Arabuluculuğun işleyişi hakkında genel bilgi için arabuluculuk süresi yazısına bakılabilir.
Hazırlanacak belgeler
- Kaza tutanağı ve varsa kolluk veya soruşturma evrakı
- Araç ruhsatı, sürücü belgesi ve zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi
- Sağlık raporları, epikriz, tedavi gider belgeleri ve maluliyet raporu
- Gelir belgeleri, bordro veya SGK kayıtları
- Araç hasarına ilişkin fotoğraf, onarım teklifi veya ekspertiz raporu
- Ölüm halinde mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtları
- Sigorta şirketine yapılan başvurunun örneği ve gelen cevap
Sık yapılan hatalar
- Dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapmamak.
- İki yıllık sürenin zararı ve yükümlüyü öğrenme tarihinden, on yıllık sürenin ise kaza gününden işlediğini karıştırmak.
- Kaza anında fotoğraf ve tanık bilgisi toplamamak.
- Sigorta şirketinin önerdiği ödemeyi kalemlerini incelemeden kabul etmek.
- Poliçedeki teminat sınırını aşan zararı işleten ve sürücüye karşı değerlendirmemek.
Kazaya ilişkin sorularınızı avukata sor sayfasından iletebilir, diğer yazılara makaleler bölümünden ulaşabilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasındadır.
Belge hazırlıyorsanız trafik kazası tazminat davası dilekçesi örneği sayfasına bakabilirsiniz.
İlgili mevzuat: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
Trafik Kazaları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Trafik kazasında dava açmadan önce sigorta şirketine başvurmak gerekir mi?
Evet. Zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması gerekir.
Sigorta şirketi başvuruya ne kadar sürede cevap vermelidir?
Başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde. Cevap verilmezse ya da talep karşılanmazsa dava veya tahkim yolu açılır.
Trafik kazası tazminatı için zamanaşımı süresi nedir?
Maddi zararlar için zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl, her halde kaza gününden itibaren on yıldır. Ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre uygulanır.
Dava hangi mahkemede açılır?
Dava, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde ya da kazanın olduğu yer mahkemesinde açılabilir.
Aracın zorunlu sigortası yoksa ne olur?
Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. İşletenin kanundan doğan sorumluluğu ise ayrıca devam eder.