Ankara’da yaşayan bir kullanıcı, bir hesaptan kendisine yönelik küfürlü bir paylaşım görüyor. Elinde yalnızca bir ekran görüntüsü var, paylaşım ise ertesi gün silinmiş. Sosyal medyada hakaret delili çoğu zaman tam olarak bu tek görüntüden ibarettir.
Görüntü kanıtın başlangıcıdır, davanın tamamı değildir. Bu yazı hangi kayıtların toplanacağını, her kaydın neyi gösterdiğini ve mahkemenin nelere baktığını anlatır.
Sosyal Medyada Hakaret Delili Olarak Hangi Kayıtlar Toplanır?
Hakaret iddiasında ispat iki soruya dayanır. Paylaşımda ne yazıyordu ve bunu hangi kişi yazdı? Her kayıt bu sorulardan yalnız birini cevaplar.
| Kayıt | Neyi gösterir | Nasıl saklanır | Sınırı |
|---|---|---|---|
| Ekran görüntüsü | Metni, tarihi, profil adını | Saat ve adres çubuğu görünecek biçimde tam ekran alınır | Değiştirilebilir, hesap sahibini tek başına göstermez |
| Paylaşımın bağlantısı | Gönderinin adresini | Bağlantı ve profil adresi ayrıca yazılır | Paylaşım silinirse açılmaz |
| Mesaj yazışması | Kişiye doğrudan gönderilen ifadeyi | Konuşmanın tamamı, numara ve tarihle korunur | Karşı taraf kendi tarafında silebilir |
| Noter tespiti | Sayfanın o andaki görünümünü | Noterde sayfa açılır, tutanağa geçirilir | Hesabın kime ait olduğunu göstermez |
| Tanık | Paylaşımı gördüğünü | Adı ve adresiyle bildirilir | Yalnız kendi gördüğünü anlatır |
| Platform ve operatör kaydı | Hesabı kullanan kişiyi | Savcılık veya mahkeme yazısıyla istenir | Yurt dışı platformdan cevap gecikebilir |
Ceza davasında, kanuna uygun yoldan toplanan her kanıtla suçun ispatı mümkündür.[1] Hukuk davasında da ekran görüntüsü gibi elektronik veriler belge sayılır.[2] Ekran görüntüsünün delil olarak kabul edilmesinde sorun yoktur. Tartışma, görüntünün gerçekliği ve hesabın kimde olduğu üzerinde çıkar.
Hakaret ve Tehdit Suçlarında Delil Neyi Göstermelidir?
Her suçun unsuru farklıdır. Delil de o unsuru göstermek zorundadır. Aşağıdaki tablo sosyal medyada sık görülen fiilleri sıralar.
| Fiil | Madde | Şikayet | Delilde aranan |
|---|---|---|---|
| Mağdur yokken hakaret | TCK m.125/1 | Gerekir | Üç veya daha çok kişiye ulaşma (ihtilat) |
| Mağdura yazılı ileti ile hakaret | TCK m.125/2 | Gerekir | Mağdura ulaşan ileti |
| Herkese açık hesapta hakaret | TCK m.125/4 | Gerekir | Paylaşımın açık olması |
| Can veya beden bütünlüğüne yönelik tehdit | TCK m.106/1 | Aranmaz | Saldırı vaadi içeren ifade |
| Mal varlığına yönelik tehdit | TCK m.106/1 | Gerekir | Zarar veya kötülük vaadi |
Hakaret, onur, şeref ve saygınlığı rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmektir. Yaptırım olarak alt sınırı üç ay, üst sınırı iki yıl olan hapis cezası öngörülür, hapis yerine adli para cezası da verilebilir.[3] Mağdur orada değilse fiilin cezalandırılabilmesi, üç veya daha fazla kişiye ulaşmasına (ihtilat) bağlıdır. Herkese açık bir profildeki metinde ihtilat çoğu zaman tartışma konusu olmaz, yine de paylaşımın kaç kişiye ulaştığını gösteren kayıt değer taşır.
Hakaret alenen yapılmışsa cezaya altıda bir oranında ekleme yapılır.[4] Yalnızca arkadaş listesine görünen paylaşımda alenilik ayrıca tartışılır. İsim yazılmamış olsa bile kişiye yönelik olduğu duraksanmayacak biçimde anlaşılıyorsa hakaret o kişiye karşı işlenmiş sayılır.[5] Bu yüzden etiketler, yorumlar ve paylaşımın bağlamı da kayda alınmalıdır.
Tehdit mesajında durum başkadır. Kişinin hayatına, vücut bütünlüğüne ya da cinsel dokunulmazlığına saldırı vaadinde ceza aralığı altı ay ile iki yıl arasındaki hapistir. Mağdur kadınsa hapsin alt sınırı dokuz aya çıkar. Mal varlığına zarar veya başka bir kötülük vaadinde ise mağdurun şikayeti aranır ve iki ay ile altı ay arasında hapis cezası verilir, adli para cezası da seçenektir.[6] Kanun metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir. Genel çerçeve için ceza hukuku sayfasına bakılabilir.
Şikayet Süresi, Önödeme ve Uzlaştırma Delil Planını Nasıl Etkiler?
Hakaretin soruşturulması ve kovuşturulması, görevi nedeniyle kamu görevlisine yöneltilen hakaret dışında, mağdurun şikayetine bağlıdır.[7] Şikayet yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir. Ankara’da başvuru Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılır.[8]
- Şikayet için altı ay vardır. Süre, hakkı olan kişinin hem fiili hem de faili öğrendiği gün işlemeye başlar.[9]
- Hakarette failin ne zaman öğrenildiğine bakılmaksızın, fiilin işlendiği günden iki yıl geçince şikayet hakkı sona erer. Bu sınır 7531 sayılı Kanunla getirilmiştir ve anonim hesapta özellikle önem taşır.[10]
- Hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez. Tehdit suçunun birinci fıkrası ise uzlaştırma kapsamındadır. Aynı mağdura karşı önödeme kapsamındaki hakaretle birlikte tehdit işlenmişse tehdit bakımından uzlaşma hükümleri uygulanır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette (m.125/3-a) bu istisna işlemez.[11]
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hükmedilen hapis veya adli para cezasının iki yılı geçmediği hallerde gündeme gelir. Şartlar arasında, sanığın önceden kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış bulunması ve zararın giderilmesi yer alır. Beş yıl sürecek denetim döneminde kasten yeni suç işlenmez, yükümlülüklere de uyulursa dava düşürülür.[12]
- Önödeme hükümleri hakaret suçunu da kapsar, yalnız üçüncü fıkranın (a) bendi dışarıdadır. Ödeme, Cumhuriyet savcılığının tebliğinden itibaren on gün içinde yapılırsa kamu davası açılmaz. Önödemeye tabi hakaret beş yıl içinde tekrar işlenirse önödeme uygulanmaz. Kişisel haklar ve tazminat istemi bundan etkilenmez.[13]
Şikayetten vazgeçme de sonucu değiştirir. Şikayete bağlı suçta mağdurun vazgeçmesi davayı düşürür.[14] Bu nedenle delil dosyası, taraflar anlaşmaya yaklaşsa bile eksiksiz tutulmalıdır.
Savcılık takipsizlik kararı verirse itiraz süresi ve dilekçe düzeni takipsizlik kararına itiraz yazısında ele alınmıştır.
Ekran Görüntüsüyle Başvururken Sık Yapılan Delil Hataları Nelerdir?
Hatalar çoğunlukla ilk saatlerde olur. Paylaşım silindikten sonra eksik kalan şey geri getirilemez.
- Görüntü kırpılır. Saat, hesap adı ve gönderi bağlantısı dışarıda kalır.
- Yalnız tek yorum kaydedilir. Hakaretin hangi gönderiye yazıldığı anlaşılmaz.
- Hesabın ve gönderinin gizlilik ayarı kaydedilmez. Alenilik bu yüzden tartışmalı kalır.
- Hesabın profil sayfası kaydedilmez. İsim değişse bile hesabın adresi kimliği gösterir.
- Şikayet süresi hesaplanmaz. Failin kimliği öğrenilse de iki yıllık üst sınır işler.
- Başkasının telefonuna veya hesabına izinsiz girilerek görüntü alınır. Bu delil hukuka aykırı sayılabilir.
Hukuka aykırı elde edilen delil, ceza yargılamasında ortaya konulmak istendiğinde reddolunur.[15] Hukuk davasında da mahkeme böyle bir delili dikkate alamaz.[16] Üstelik izinsiz giriş ayrı bir suç doğurabilir.[17] Kendi hesabına gelen mesajın görüntüsü bu sorunu çoğunlukla doğurmaz. Yazışma ve kayıtların sınırı için mobbing delilleri yazısındaki örnekler de yol gösterir.
Cumhurbaşkanına Hakaret Kararlarında Yargıtay Ekran Görüntüsü Dışında Neyi Arıyor?
Yargıtay 4. Ceza Dairesinin aşağıdaki iki kararı Cumhurbaşkanına hakaret (TCK m.299) davalarına ilişkindir. Bunlar TCK m.125 hakaretine dair genel bir ölçüt koymaz. Yalnız ekran görüntüsüne dayanan sosyal medya dosyalarında hangi soruların sorulduğunu gösteren örneklerdir.
Birinci dosyada sanık, ihbara eklenen görseli paylaştığını ancak sözleri yazmadığını söylemişti. Açık kaynak araştırmasında da paylaşım bulunamamıştı. Dosyada ihbara eklenmiş ekran görüntüleri vardı.
“(…) ekran görüntüleri dışında sanığın mahkumiyetine yeterli her türlü şüpheden uzak, kesin delillerin nelerden ibaret olduğu açıklanıp tartışılmadan (…) mahkumiyet kararı verilmesi (…)”
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E.2023/13403, K.2025/20936, 17.12.2025 (Cumhurbaşkanına hakaret, bozma, oybirliği)
Aynı karar ikinci bir eksiği de gösterir. Daire, paylaşımın yalnız arkadaş listesiyle sınırlı mı yoksa herkese görünür mü olduğu belirlendikten sonra aleniyetin gerçekleşip gerçekleşmediğinin ve TCK m.299/2 artırımının uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması gerektiğini belirtmiştir.[18]
İkinci dosyada sanık paylaşımları kendisinin yaptığını kabul etmişti. Daire mahkumiyette isabetsizlik görmedi. Ancak paylaşım yalnızca arkadaş listesince görülebildiği halde aleni sayılarak artırım yapılmasını hukuka aykırı buldu.[19]
Bu kararlar genel bir hakaret içtihadı sayılmamalıdır. TCK m.125/4 de alenen işlenen hakarette aynı oranda artırım öngördüğünden benzer soru hakaret dosyalarında da gündeme gelebilir. Ancak bunu bu kararlar doğrudan karara bağlamış değildir. Paylaşımı kimin yazdığı, hangi kayıtla ispatlandığı ve kaç kişiye görünür olduğu bu yüzden delil dosyasında baştan gösterilmelidir.
Hesap Sahibi Nasıl Belirlenir, Noter ve Mahkeme Ne Yapabilir?
Noterler bir şeyin veya yerin hal ve şeklini tespit edebilir.[20] Elektronik ortamdaki durum ve görüntünün tespiti de güvenli elektronik imzayla yapılabilir.[21] Noter tutanağı sayfanın o gün öyle göründüğünü kayda bağlar. Yazanın kim olduğunu tek başına kanıtlamaz.
Dava açılmadan önce delil tespiti de istenebilir. Delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahilindeyse hukuki yarar var sayılır.[22] Henüz dava yokken talep, esas davaya bakacak mahkemeden ya da keşif veya bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu veya tanığın oturduğu yer sulh mahkemesinden istenir. Noterlerin vakıa tespitine ilişkin hükümler saklıdır.[23]
Ceza soruşturmasında savcı işin gerçeğini araştırır. Şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplar; hesap kayıtlarının istenmesi bu çalışmanın parçasıdır.[24] Mağdur bu aşamada ekran görüntüsünü, bağlantıyı, noter tutanağını ve tanık adlarını dilekçeye ekler. Kanun metnine mevzuat.gov.tr üzerinden bakılabilir.
Tanık, paylaşımı gördüğünü ve içeriğini anlatır. Mümkünse tanığın kendi cihazından aldığı görüntü de dosyaya girer. Mesaj, tanık ve kayıtların birlikte değerlendirildiği bir örnek için cinsel tacizin ispatı yazısına bakılabilir.
Hakaret Nedeniyle Manevi Tazminat ve Eleştiri Sınırı Nasıl İşler?
Kişilik hakkı zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir. Hakim ayrıca saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.[25] Saldırının sona erdirilmesi istenebilir. Saldırı sona ermiş olsa bile etkileri devam ediyorsa hukuka aykırılığın tespiti de istenebilir.[26] Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılda, her halde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılda zamanaşımına uğrar. Tazminat, ceza kanununun daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa o süre uygulanır.[27] Miktar her olayda mahkemece belirlenir. Tazminat hukuku sayfası genel çerçeveyi verir.
Sınırı aşmayan eleştiri hakaret sayılmaz. Düşünce ve kanaatleri açıklama hürriyeti Anayasa’da güvence altındadır, ancak kanundaki amaçlarla, örneğin başkalarının şöhretini ve haklarını korumak için, sınırlanabilir.[28] Karşı tarafın haksız davranışı üzerine işlenen hakarette ceza indirilebilir veya hiç verilmeyebilir. Karşılıklı hakarette de aynı imkan vardır.[29] Bu nedenle yazışmanın karşı tarafın ilk mesajıyla birlikte saklanması, savunma bakımından da önem taşır. Dosyanın hangi aşamada olduğuna göre yol haritası için avukata sor sayfasından başvurulabilir.
Sosyal Medyada Hakaret Delili Hakkında Sık Sorulan Sorular
Silinmiş paylaşımın ekran görüntüsü ile şikayet edilebilir mi?
Evet, şikayet edilebilir. Görüntü tek başına yeterli sayılmayabilir. Paylaşımın bağlantısı, hesap adresi, tanık ve platform kaydı gibi destekleyici deliller savcılıkça araştırılır.
Hesap sahte veya anonimse şikayet süresi nasıl işler?
Süre, failin kim olduğu öğrenildiği günden başlar. Hakarette ise fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl geçince şikayet hakkı sona erer. Bu yüzden anonim hesap için başvuru geciktirilmemelidir.
Hakaret davasında arabulucuya başvurmak zorunlu mu?
Hayır. Arabulucuya başvuru dava şartı olarak iş davalarında düzenlenmiştir.[30] Ceza davalarında arabulucuya başvuru zorunluluğu yoktur. Hakaret suçunda uzlaştırma yolu da kapalıdır.
Şikayetten vazgeçilirse ceza davası ne olur?
Hakaret şikayete bağlı olduğundan mağdurun vazgeçmesi davayı düşürür. Mağdur vazgeçtiği sırada kişisel haklarından da vazgeçtiğini açıkça belirtmişse hukuk mahkemesinde de dava açamaz.[31]
Hakaret davasının sonucu önceden bellidir mi?
Hayır. Hapis, adli para cezası, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya beraat ihtimallerinden hangisinin çıkacağı dosyadaki delillere ve sanığın durumuna bağlıdır.
Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.217/2 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.125/1 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.125/4 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.126 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.106/1 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.131/1 ↩
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.158 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/1-2 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/2 (7531 sayılı Kanun m.14) ↩
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253/1-3 ↩
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231/5-10 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.75/5-6 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/4 ↩
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.206/2-a ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189/2 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.243/1 ↩
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E.2023/13403, K.2025/20936, 17.12.2025 ↩
- Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E.2022/12647, K.2025/3912, 03.03.2025 (Cumhurbaşkanına hakaret, bozma, oybirliği) ↩
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.61 ↩
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.198/A ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.401 ↩
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.160/2 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.58 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.24-25 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72 ↩
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.26 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.129 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 ↩
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.73/4-7 ↩