Ankara’da bir ofiste çalışan işçinin üç aydır maaşı yatmıyor. Ödenmeyen maaş alacağını kanıtlamak için elinde iş sözleşmesi, imzasız iki bordro, banka hesap dökümü ve işverenle yazıştığı mesajlar var.
Bu belgelerin her biri başka bir olguyu gösterir. Ödenmeyen maaş alacağı ancak belgeler birbirini tamamladığında ispatlanır. Aşağıda her belgenin neyi kanıtladığı ve nerede yetersiz kaldığı anlatılır.
Ödenmeyen Maaş Alacağını Gösteren Belgeler Hangileridir?
Ücret alacağında iki konu kanıtlanır. Biri işçinin ne kadar ücret hak ettiği, diğeri bunun ne kadarının ödendiğidir. Belgeler bu iki soruya göre toplanır.
- İş sözleşmesi ve ek protokoller ücretin tutarını ve ödeme gününü gösterir.
- Ücret bordroları tahakkuku ve kesintileri gösterir.
- Banka hesap dökümü ücretin yatıp yatmadığını gösterir.
- SGK hizmet dökümü bildirilen prim gün sayısını gösterir.
- Yazışmalar ödeme vaadini veya borç kabulünü gösterir.
- İhtarname ve işverenin cevabı borcun istendiğini gösterir.
Tanık listenin dışında kalır, ama çoğu dosyada boşluğu doldurur. Aynı işyerinde çalışmış kişiler ücret düzenini ve ödeme alışkanlığını anlatabilir.
Maaş Belgelerinin Kanıt Değeri ve Sınırları Nelerdir?
Aşağıdaki tablo işçinin elindeki belgeleri kanıt gücüne göre sıralar.
| Belge | Neyi gösterir | Güçlü yanı | Sınırı |
|---|---|---|---|
| İş sözleşmesi | Kararlaştırılan ücret | Yazılı ve tarihli | Fiili ücret farklı olabilir |
| İmzalı bordro | Tahakkuk ve ödeme | İşçinin imzasını taşır | Gerçek ücreti yansıtmayabilir |
| İmzasız bordro | İşverenin kendi kaydı | Tahakkuku gösterir | Ödemeyi tek başına kanıtlamaz |
| Banka dökümü | Yatan tutar ve tarih | Ödeme iddiasına karşı en açık kayıt | Hangi aya ait olduğu belirsiz kalabilir |
| SGK hizmet dökümü | Bildirilen gün ve kazanç | Resmi kayıt | Bildirim eksik olabilir |
| Yazışmalar | Borcun kabulü, ödeme vaadi | Tarih ve içerik taşır | Karşı taraf inkar edebilir |
| Tanık | Çalışma düzeni | Belge eksikse devreye girer | İşyerini bilmeyen tanığa değer verilmez |
Kanun bordro için de şart arar. İşveren, ücret hesabını gösteren imzalı ya da işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır. Pusulada ödeme günü, dönem, ek ödemeler ve her kesinti ayrı ayrı yazılır.[1]
Maaş Alacağı Nasıl Hesaplanır ve SGK Gün Sayısıyla Nasıl Karşılaştırılır?
Ödenmeyen maaş alacağının hesabı rakam gerektirmeyen bir formüle dayanır. Hak edilen ücretten ödenen tutar çıkarılır, kalan fark alacağı verir. Ödenmeyen tutara faiz de işler.
| Kalem | Nereden alınır | Kontrol edilecek nokta |
|---|---|---|
| Hak edilen ücret | Sözleşme, bordro, emsal ücret | Brüt mü, net mi |
| Ödenen tutar | Banka dökümü, imzalı makbuz | Hangi aya ait olduğu |
| Çalışılan gün | Bordro, puantaj, tanık | SGK gün sayısıyla uyumu |
| Faiz başlangıcı | Ödeme günü | Her ay için ayrı tarih |
Bu örnekte ilk iki ay ücretin yarısı yatmış, üçüncü ay hiçbir ödeme yapılmamıştır. Fark üç ayın her biri için ayrı satıra yazılır. Her satıra kendi ödeme gününden itibaren faiz hesaplanır.
Kanun, gününde ödenmeyen ücret için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranını öngörür.[2] Bordrodaki brüt tutarla hesaba yatan net tutar aynı şey değildir. İkisini aynı esasa getirmek için brütten nete maaş hesaplama aracı kullanılabilir.
Sıra SGK dökümüne gelir. Bordroda tam ay görünen bir dönem hizmet dökümünde daha az günle yazıyorsa bildirim eksik olabilir. Dökümün nasıl okunacağı işten çıkış kodu ve hizmet dökümü yazısında anlatılır. Gün sayısındaki fark, işçinin sigorta kaydını da etkiler.
Maaş Alacağı Dosyasında Belge Toplarken Hangi Hatalar Yapılır?
- Bordro içeriği okunmadan imzalanır. Farklılık varsa imza atılırken ihtirazı kayıt yazılmalıdır.
- Yazışmalar yalnız ekran görüntüsü olarak saklanır. Cihazdaki asıl kayıt ve numara korunmalıdır.
- Banka dökümü kısmen alınır. Dönemin tamamı ve açıklama satırları istenmelidir.
- Brüt ve net tutarlar karıştırılır, fark yanlış hesaplanır.
- SGK hizmet dökümü hiç alınmaz, eksik bildirim fark edilmez.
- Başkasının hesabına veya cihazına izinsiz girilerek belge edinilir. Hukuka aykırı elde edilen delil mahkemece dikkate alınmaz.[3]
İmzalı ve İmzasız Bordro Maaşın Ödendiğini Kanıtlar mı?
Örnekteki bordrolar imzasızdır. İşveren ödeme yaptığını söylerse banka dökümüne bakılır. Aşağıda anlatılan Yargıtay kararları fazla çalışma ve genel tatil alacaklarına ilişkindir. Temel ücretin ödenip ödenmediği uyuşmazlığında doğrudan uygulanmaz, ancak bordro ile banka kaydının birlikte nasıl değerlendirildiğini gösterir. Fazla çalışma alacağında işçinin imzasını taşıyan bordro, sahteliği ispatlanana kadar kesin delil sayılır.[4] Fazla çalışmada işçi ihtirazı kayıt koymuşsa bordroda görünenden fazlasını her türlü delille ispatlayabilir. İhtirazı kayıt yoksa yazılı belge gerekir.[5]
İmzasız bordroda tablo değişir. Dairenin bir kararında fazla çalışma alacağı yönünden, bordroda tahakkuk olup imza bulunmayan hal şöyle ele alınır.
“…varsa ilgili dönem banka ve tüm ödeme kayıtları celp edilmeli ve ödendiği tespit edilen miktarlar yapılan hesaplamadan mahsup edilmelidir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2022/1558, K.2022/2162, 22.02.2022 (bozma)
Bu dosyada da banka kayıtları ile bordrodaki tahakkuk karşılaştırılır. Fazla çalışma alacağında imzalı bordro ağırlık taşır, imzasız bordroda banka ve ödeme kayıtları araştırılır. Bordro imzası ise ibraname yerine geçmez. İbra için yazılı olma, sözleşme bitiminden en az bir ay sonra düzenlenme, alacağın türünün ve miktarının açık yazılması ve ödemenin banka aracılığıyla noksansız yapılması gerekir.[6] Ayrıntılar ibraya itiraz yazısındadır.
Gerçek Ücret Tartışmalıysa Emsal Ücret Araştırması Nasıl Yapılır?
Bazı dosyalarda bordro düşük ücret gösterir, gerçekte daha yüksek ücret ödenmiştir. Bazılarında ise işçi ücretin düşük yazıldığını ileri sürer. Bordroda yazan ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi doğarsa mahkeme işçinin kıdemine, unvanına, fiilen yaptığı işe ve işyerinin özelliklerine bakar. Gerekirse aynı işi yapan emsal işçilerin ücreti de araştırılır.
“…emsal ücretin ne olabileceği araştırılmalı ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir sonuca gidilmelidir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/8608, K.2025/10404, 25.12.2025 (bozma)
Karar, araştırmanın meslek odalarına ve TÜİK gibi kurumlara sorularak yapılmasını öngörür. Uyuşmazlık o dosyada banka kanalıyla ödenen, her ay değişen tahakkuklu bordrolara dayanıyordu. Daire, bordroların gerçek ücreti yansıttığını kabul etti ve hesabın yeniden yapılması için kararı bozdu. Ücretin gerçeği yansıtmadığı şüphesi varsa aynı işi yapan kişilerin ücretine dair bilgiler de dosyaya eklenebilir.
Ücretin Ödendiğini İspat Yükü Kimdedir ve Elden Ödeme Yeterli mi?
Ödenmeyen maaş alacağında da genel kural geçerlidir. İspat yükü, kanunda özel düzenleme yoksa, vakıadan lehine hak çıkaran tarafa aittir.[7] İşçi çalıştığını ve ücretin ne olduğunu gösterir. Ödediğini söyleyen işveren ise ödemeyi kanıtlamak zorundadır.
Ödeme biçimi burada belirleyicidir. Ücret kural olarak işyerinde ya da özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Banka yoluyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler, ücreti banka hesabı dışında ödeyemez.[8] Güncel metni mevzuat.gov.tr üzerinden okumak mümkündür.
Elden ödeme ise ayrı bir sorundur. Ödeme, yani borcun sona ermesi, kanunda belirlenen parasal sınırı aşıyorsa senetle ispat edilmelidir. Karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça tanık dinlenmez; delil başlangıcı gibi istisnalar saklıdır.[9] Bu sınır dönemsel olarak güncellenir. İmzalı bir makbuz veya banka kaydı olmadan elden ödeme iddiasının kanıtlanması bu yüzden zordur.
Yazışmalar ve Tanıklar Ödenmeyen Maaşı Nasıl Destekler?
Elektronik veriler de kanun önünde belgedir.[10] İşverenin “bu ay ödenemedi, gelecek ay yatırılacak” mesajı borcun kabulünü gösterir. Karşı taraftan gelen böyle bir belge, hukuki işlemi muhtemel gösteriyorsa delil başlangıcı sayılır ve tanık dinlenmesine yol açabilir.[11]
Tanık, çalışma düzenini bilen kişi olmalıdır. Yargıtay, fazla çalışma uyuşmazlığında işyerindeki çalışma düzenini bilmeyen tanığın anlatımına değer vermez. Bu ölçünün ücret tanıklığında da gözetilmesi beklenir. Aynı işyerindeki bir iş arkadaşı ücretin hangi tarihlerde ve nasıl ödendiğini bilebilir. Mesajlar ve tanık birlikte kullanıldığında dosya daha tutarlı olur.
İhtarname, Arabuluculuk ve Dava için Hangi Maaş Belgeleri Hazırlanır?
Ödenmeyen maaş alacağı için ihtarname çoğu zaman ilk resmi belgedir. İçinde dönemler, ödenmeyen tutarlar ve ödeme için verilen süre yer alır. Noter makbuzu ve işverenin cevabı sonraki aşamalarda kanıt olarak kullanılır.
Alacak davasında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Aynı kural bu alacaklarla ilgili itirazın iptali davalarında da geçerlidir. Son tutanağın aslı ya da onaylı örneği dava dilekçesine eklenir.[12] Süreç arabuluculuk süresi yazısında anlatılır. Mevzuat metni mevzuat.gov.tr adresindedir.
Dava dosyasına şu belgeler konur.
- İş sözleşmesi ve bordrolar
- Dönemin tamamını kapsayan banka dökümü
- SGK hizmet dökümü
- Yazışma çıktıları ve cihazdaki kayıt
- İhtarname, noter makbuzu ve cevap
- Arabuluculuk son tutanağı ve tanık listesi
Ücret ödenmezse işçinin başka seçenekleri de vardır. Ücret ödeme gününden sonraki yirmi gün içinde de ödenmemişse ve mücbir neden yoksa işçi çalışmaktan kaçınabilir. Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi ayrıca işçiye haklı fesih imkanı tanır.[13] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bu fesih hakkının ödemenin yapıldığı ana kadar kullanılabileceğini kabul eder.[14] Haklı fesihte kıdem tazminatı konusu kıdem tazminatı alamayan işçi ve işçinin haklı fesih sebepleri yazılarında ele alınır.
Ücret Alacağında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.[15] Her ayın ücreti kendi ödeme gününden sonra ayrı ayrı zamanaşımına doğru ilerler. Kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti için de süre beş yıldır, ancak bu alacaklarda başlangıç tarihi farklıdır.[16]
Bu süre, belgelerin de eskimemesi için bir uyarıdır. Ödenmeyen maaş alacağının eski dönemlerine ait kayıtlar zamanla ulaşılması güç hale gelebilir. Eski dönemlere ait banka dökümü ve bordrolar zamanında istenmelidir. Fazla mesai gibi diğer kalemler fazla mesai hesaplama aracıyla ayrıca kontrol edilebilir.
Maaş Alacağı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Maaş yatmadığında önce hangi belge alınmalı?
Önce banka hesap dökümü ve SGK hizmet dökümü alınır. İş sözleşmesi ve eldeki bordrolar bunlarla karşılaştırılır. Ardından yazışmalar tarihli biçimde saklanır.
Bordroyu imzalamak maaşın alındığı anlamına gelir mi?
İmzalı bordro güçlü delil sayılır. Yine de banka kaydı ve ihtirazı kayıt gibi belgelerle birlikte değerlendirilir. Tutar ya da gün sayısı yanlışsa imza atılırken itiraz yazılmalıdır.
İşveren maaşı elden verdiğini söylüyorsa ne olur?
Ödenmeyen maaş alacağında ödemeyi işveren kanıtlamak zorundadır. Banka kaydı ya da imzalı makbuz yoksa elden ödeme iddiası zor ispatlanır. Parasal sınırı aşan ödemelerde senet aranır.
Sigortalı gün sayısı eksikse ne yapılır?
Bordro ile hizmet dökümü karşılaştırılır. Fark çıkarsa eksik bildirim iddiası belgelerle birlikte ileri sürülür. Ücret alacağı davasında bu karşılaştırma önemli bir delildir.
Ödenmeyen maaş alacağı davası kaç yıl içinde açılmalı?
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Her ayın ücreti için süre kendi ödeme gününden hesaplanır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir.
Maaşı yatmayan işçi işe gitmeyebilir mi?
Ücret ödeme gününden sonraki yirmi gün içinde de ödenmemişse ve mücbir neden yoksa işçi çalışmaktan kaçınabilir. Bu hak kanunda açıkça düzenlenmiştir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.37 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.34 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189, ikinci fıkra ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2025/8608 E., 2025/10404 K., 25.12.2025 ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2022/1558 E., 2022/2162 K., 22.02.2022 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420, ikinci fıkra ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190, birinci fıkra ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32/2 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.200 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.202 ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1-2 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24, II. bölüm, (e) bendi ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2012/33759 E., 2014/27304 K., 18.09.2014 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.32, son fıkra ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu ek m.3 ↩