Bir işçi, Çankaya’daki bir ajansta on iki aylık sözleşmeyle çalışıyor. Yedinci ayın sonunda eline “ihtiyaç kalmadığı için sözleşmeniz sona ermiştir” yazan bir kağıt geliyor. Masada sözleşme, son bordrolar ve bu fesih yazısı var. Belirli süreli sözleşme feshi bu tabloda ne anlama gelir? Kalan beş ayın ücreti istenebilir mi, kıdem tazminatı doğar mı?
Cevap, belgelerin içindeki birkaç ayrıntıya bağlıdır. Bu yazı, sürenin dolması ile süre dolmadan fesih arasındaki farkı, hak kalemlerini ve hangi belgenin neyi kanıtladığını anlatır. Hesap formülleri verilir, güncel tutarlar verilmez.
Belirli Süreli Sözleşme Feshinde Elinizdeki Belgeler Neyi Gösterir?
Dosyanın omurgası, sürenin sözleşmede nasıl yazıldığıdır. Masadaki her kağıt farklı bir soruya cevap verir.
| Belge | Neyi gösterir | Neden önemli |
|---|---|---|
| Yazılı iş sözleşmesi | Başlangıç ve bitiş tarihini, ücreti, fesih maddelerini | Sözleşmenin gerçekten süreli olup olmadığı buradan okunur |
| Uzatma veya yenileme metni | Sözleşmenin kaç kez üst üste yapıldığını | Zincirleme yenileme sözleşmenin türünü değiştirebilir |
| Fesih yazısı | Fesih tarihini ve gösterilen sebebi | Haklı neden iddiası ve kalan süre hesabı buna dayanır |
| Bordro ve banka dekontları | Gerçek ücreti ve ödeme düzenini | Kalan süre ücretinin hesap tabanını oluşturur |
| SGK hizmet dökümü | Giriş, çıkış tarihlerini ve kesintisiz çalışmayı | Kıdem süresi ve yenilemeler arasındaki boşluklar görünür |
| İşe alım yazışması veya ilan | Süreli çalıştırma sebebini | Objektif neden iddiası için ipucu verir |
Sözleşme, bordro ve fesih yazısı işçide bulunur. İşyeri kayıtlarını ise çoğu zaman mahkeme ister. Yine de ilk iş, elinizdeki kağıtların aslını ve teslim tarihini saklamaktır. Eksik kalan kalemler için işten çıkarılınca alınacak belgeler yazısındaki liste kullanılabilir.
Hangi Sözleşme Belirli Süreli Sayılır, Zincirleme Yenileme Ne Olur?
Kanun, belirli süreli sözleşmeyi objektif koşullara bağlı olarak yazılı yapılan sözleşme diye tanımlar. Belirli süreli iş, belli bir işin tamamlanması ya da belirli bir olgunun ortaya çıkması bu koşullara örnektir.[1] Sözleşmeye yalnızca bir bitiş tarihi yazmak yetmez. Süreli çalıştırmayı haklı kılan bir neden de gerekir.
Aynı maddenin ikinci fıkrası zincirleme sözleşmeyi sınırlar. Esaslı bir neden yoksa belirli süreli sözleşme üst üste yapılamaz. Yapılırsa sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayılır.[2] Maddenin tam metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bu konuda açık bir tespit yapmıştır.
“Zaman içinde mal ve hizmet üretiminin devam ettiği, faaliyetin sürekliliği esas olan işlerde objektif nedenler ortaya çıkmadıkça kural olarak belirli süreli iş sözleşmesiyle işçi çalıştırmak mümkün değildir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/6002, K.2025/7776, 13.10.2025 (bozma)
Sözleşmenin belirsiz süreliye dönmesi işçiyi koruyan sonuçlar doğurur. Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde, en az altı aylık kıdemi olan işçi için geçerli neden aranır.[3] Geçersiz fesihte işe iade yolu açılır. Bunun için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak gerekir.[4] Ayrıntılar feshin son çare olması ilkesi yazısında anlatılıyor.
Süre Dolunca Sözleşme Sona Ererse Kıdem ve İhbar Tazminatı Alınır mı?
Geçerli bir belirli süreli sözleşme, yani objektif koşula dayanan ve zincirleme olmayan sözleşme, bitim tarihinde kendiliğinden sona erer. Taraflardan birinin ayrıca fesih bildirmesi gerekmez. Bu yüzden bildirim süresi işlemez, ihbar tazminatı doğmaz ve işe iade davası açılamaz. Sözleşme belirsiz süreli sayılıyorsa süre bitimi fesih olur ve bu haklar gündeme gelir.
Kıdem tazminatında kanun metni, işçinin hak kazandığı halleri tek tek sayar. Bunların arasında sürenin kendiliğinden dolması yoktur.[5] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de bu yaklaşımı benimser.
“…kendiliğinden sona erme halinde işçinin kıdem tazminatına hak kazanacağı yönünde 1475 sayılı İş Kanunu’nda herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden kural olarak kendiliğinden sona erme halinde davacı işçiye kıdem tazminatı verilmesi mümkün değildir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2020/5666, K.2021/4065, 17.02.2021 (bozma)
Aynı kararda iki ayrım daha vardır. Birincisi, sözleşme kanundan doğan bir objektif nedene dayanıyorsa (5580 sayılı Kanun’a tabi işler gibi) Daire uygulamasında kendiliğinden sona ermede de kıdem tazminatı ödenir. İkincisi, işin objektif neden taşıyıp taşımadığı araştırılmadan karar verilmesi bozma sebebi olmuştur.
Süre dolmadan işveren feshederse tablo değişir. 1475 sayılı Kanun m.14, işverenin 17. maddenin II numaralı bendindeki haller dışında feshini kıdem tazminatı sebebi sayar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’ne göre bunun için aynı işverene ait işyerlerinde en az bir yıl çalışma gerekir. Hesap için kıdem tazminatı hesaplama aracı kullanılabilir. SGK çıkış kaydındaki sebep de dosyada önem taşır; işten çıkış kodu ve hizmet dökümü yazısı bu kaydın nasıl okunacağını gösterir.
İşveren Süre Dolmadan Feshederse Kalan Süre Ücreti Nasıl Hesaplanır?
İşveren haklı sebep olmadan sözleşmeyi derhal feshederse, belirli süreli sözleşmelerde sözleşme süresine uyulmamış olur. İşçi, sürelere uyulsaydı kazanabileceği miktarı tazminat olarak isteyebilir.[6] Uygulamada buna kalan süre ücreti ya da bakiye süre ücreti denir. Formül sadedir. Sözleşmenin kalan ayı sayısı ile aylık ücret çarpılır.
Bu tutardan düşülecek kalemler de vardır. Fesih yüzünden tasarruf edilen miktar ile işçinin başka bir işten elde ettiği ya da bilerek elde etmekten kaçındığı gelir tazminattan indirilir.[7] Hakim ayrıca, miktarını serbestçe belirleyeceği bir tazminata karar verebilir. Bu tazminat işçinin altı aylık ücretinden fazla olamaz.[8]
| Kalem | Dayanak | Hesap mantığı | Dosyada hangi belge |
|---|---|---|---|
| Kalan süre ücreti | TBK m.438/1 | Kalan ay sayısı çarpı aylık ücret | Sözleşme, bordro |
| İndirim | TBK m.438/2 | Başka işten gelen gelir ve tasarruf düşülür | SGK kaydı, yeni iş belgesi |
| Hakimin belirleyeceği tazminat | TBK m.438/3 | Takdir edilir, altı aylık ücreti geçemez | Fesih yazısı, yazışmalar |
| Kıdem tazminatı | 1475 m.14 | Her tam yıl için otuz günlük ücret | Hizmet dökümü, bordro |
| Yıllık izin ücreti | 4857 m.59 | Kullanılmayan izin, son ücret üzerinden | İzin defteri, bordro |
Tutarlar her dönem değişen parametrelere bağlıdır. Bu yüzden rakam yerine brütten nete hesaplama ve kıdem aracıyla kendi ücretinize göre hesap yapmak daha güvenilirdir. Alacak kalemleri için zamanaşımı ve arabuluculuk koşulu ayrıca kontrol edilmelidir.
Sözleşmedeki Süre Maddesi ve Yenilemeler Kalan Süre Ücretini Nasıl Etkiler?
Kalan süre ücreti, ancak sözleşme gerçekten belirli süreliyse doğar. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin iki yakın tarihli kararı bunu gösterir. Birinde işçinin sözleşme süresi, işverenin kamu idaresiyle yaptığı hizmet alım sözleşmesinin süresine bağlanmış, ayrıca o sözleşme sona erince işverene derhal fesih hakkı tanınmıştı. Daire süreyi öngörülemez bularak sözleşmeyi belirsiz süreli kabul etti ve sonucu şöyle açıkladı.
“Uyuşmazlığa konu iş sözleşmesi belirsiz süreli olduğuna göre; davacının süresinden önce iş sözleşmesinin sona erdirilmiş olması nedeniyle bakiye süre ücretinden kaynaklı tazminata hak kazanması mümkün değildir.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/6002, K.2025/7776, 13.10.2025 (bozma)
Diğer kararda sözleşme bir yıl süreli yazılmıştı. Ancak metinde taraflara dört hafta önceden yazılı bildirimle sözleşmeyi sona erdirme hakkı veren bir hüküm de vardı. Daire bu sözleşmeyi belirli süreli kabul etmedi ve kalan süre ücretini reddetti.[9] Bu karar gemiadamı sözleşmesine ilişkindir; ancak süre ile süreli fesih hakkının birlikte yazılmasının sonucu açısından örnek verir.
Bu nedenle sözleşmeyi imzalarken ve saklarken fesih maddelerine bakmak gerekir. “Süre bitmeden iki taraf da bildirimle çıkabilir” gibi bir cümle, tüm hesabı değiştirebilir. Yargıtay’ın işverenin kendi yaptığı sözleşmeyi sonradan belirsiz süreli saymasını hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirdiği kararlar da vardır. Fakat bunlara dayanmak, sözleşme metninin ne dediğine göre mümkün olur.
Süre Bitimi Yaklaşırken Hangi Belge Hataları Hak Kaybına Yol Açar?
Dosyalarda tekrar eden hatalar birkaç başlıkta toplanır.
- Uzatma metnini saklamamak. Yalnızca ilk sözleşme elde kalırsa zincirleme yenileme ispat edilemez.
- Süre bitiminden sonra da çalışmayı sürdürüp bunu belgelemeden bırakmak. Bordro ve SGK girişi bu dönemin delilidir.
- Fesih yazısındaki sebebi okumadan imzalamak. İmza, teslim tarihini ve içeriği gösterir.
- İbranameyi gelişigüzel imzalamak. Geçerli olması için yazılı olması, sözleşmenin bitiminden en az bir ay sonra yapılması, alacağın türü ve miktarının açıkça yazılması, ödemenin de noksansız ve banka aracılığıyla yapılması gerekir.[10] Ayrıntılar ibraya itiraz yazısında anlatılıyor.
- Fesih bildiriminin biçimini kontrol etmemek. Örnek metinler fesih bildirimi örneği sayfasında bulunabilir.
İşçi Süre Dolmadan Ayrılırsa veya Haklı Nedenle Feshederse Ne Olur?
İşçi haklı sebep olmadan işe başlamazsa ya da aniden işi bırakırsa, işveren aylık ücretin dörtte birine eşit tazminat isteyebilir. Ek zarar da talep edilebilir. İşverenin bu hakkı kullanması için işe başlamamadan veya işi bırakmadan itibaren otuz gün vardır.[11]
İşçi haklı nedenle de çıkabilir. Süresi belirli olsun veya olmasın, sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve zorlayıcı sebepler işçiye sözleşmeyi süre dolmadan feshetme hakkı verir.[12] Altı iş günü ve bir yıllık süre yalnızca ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallerde aranır.[13] Ücretin ödenmemesinde Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, fesih hakkının ödeme yapılana kadar sürdüğünü kabul eder.
Haklı fesih sebebi işverenin sözleşmeye aykırılığından doğmuşsa, işveren sebep olduğu zararı hizmet ilişkisine dayanan bütün hakları gözeterek gidermekle yükümlüdür.[14] İşçinin haklı feshi aynı zamanda kıdem tazminatına da yol açabilir.[15] Hangi sebebin haklı sayıldığı için işçi haklı fesih sebepleri yazısına bakılabilir.
Belgelerin Kanıt Değeri Nerede Biter, Tanık Ne Zaman Gerekir?
Yazılı sözleşme, sürenin ve ücretin en güçlü kanıtıdır. Ancak her şeyi göstermez. İmzasız bordro ücretin ödendiğini tek başına kanıtlamaz. Fesih yazısı, gerçek sebebi değil işverenin ileri sürdüğü sebebi gösterir. Banka kaydı olmayan ödeme iddiası da zayıf kalır.
Tanık, belgelerin sustuğu yerde devreye girer. Süre bittikten sonra da çalışmaya devam edildiğini, işyerinde sözlü olarak “devam edeceksin” denildiğini ya da fesih sebebinin sonradan uydurulduğunu aynı ortamda çalışan kişiler anlatabilir. Bu kişilerin adı, görevi ve işyerindeki dönemleri not edilmelidir.
Alacak ve tazminat davalarında önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.[16] Kıdem tazminatı ve bildirim şartına uyulmaksızın fesihten doğan tazminat için zamanaşımı beş yıldır.[17] Kalan süre ücreti gibi diğer kalemler için süre ayrıca değerlendirilmelidir. Arabuluculuğun ne kadar sürdüğü arabuluculuk süresi yazısında anlatılıyor.
Belirli Süreli Sözleşme Feshi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Belirli süreli sözleşme süre dolunca bitince kıdem tazminatı alınır mı?
Kural olarak hayır. 1475 sayılı Kanun m.14’te sürenin kendiliğinden dolması kıdem sebepleri arasında sayılmaz. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de bunu kabul eder. Kanundan doğan objektif nedene dayalı sözleşmeler gibi istisnalar dosyaya göre incelenir.
İşveren süre bitmeden feshederse ne istenebilir?
Haklı sebep yoksa kalan süre ücreti istenebilir. Tutardan başka işten kazanılan gelir ve tasarruf düşülür. Kıdem tazminatı şartları da varsa o kalem ayrıca hesaplanır.
Üst üste yapılan sözleşmeler belirsiz süreliye döner mi?
Esaslı bir neden yoksa evet. 4857 sayılı Kanun m.11, bu durumda sözleşmeyi başlangıçtan itibaren belirsiz süreli sayar. Esaslı nedene dayanan zincirleme sözleşmeler belirli süreli kalır.
Belirli süreli sözleşmede ihbar tazminatı doğar mı?
Süre dolunca sona ermede doğmaz, çünkü sözleşme bildirimsiz biter. Süre dolmadan haksız fesihte ise talep, kalan süre ücreti üzerinden kurulur. Hangi kalemin birlikte istenebileceği olaya göre değişir.
İşçi süre dolmadan kendi isteğiyle ayrılırsa ne olur?
Haklı sebep yoksa işveren, aylık ücretin dörtte biri tutarında tazminat isteyebilir ve ek zararı varsa bunu da talep edebilir. Hakkını otuz gün içinde kullanması gerekir.
Hangi belgeler saklanmalı?
Yazılı sözleşme, uzatma ve yenileme metinleri, fesih yazısı, bordrolar, banka dekontları ve SGK hizmet dökümü saklanmalıdır. Fesih yazısının teslim tarihi ayrıca not edilmelidir.
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu m.11, birinci fıkra ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.11, ikinci fıkra ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.18, birinci fıkra ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.20, birinci fıkra ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14, birinci fıkra ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.438, birinci fıkra ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.438, ikinci fıkra ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.438, üçüncü fıkra ↩
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2025/5919, K.2025/7828, 14.10.2025 (bozma) ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.420, ikinci fıkra ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.439 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24 ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu m.26 ↩
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.437, birinci fıkra ↩
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14, birinci fıkra, ikinci bent ↩
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, birinci fıkra ↩
- 4857 sayılı İş Kanunu ek m.3 ↩