Konkordato ve İflasta İşçi Alacakları

Elinizde son aylara ait bordrolar, SGK hizmet dökümü ve ücretin yattığını ya da yatmadığını gösteren banka hareketleri var. İşveren hakkında konkordato mühleti verilmiş ya da iflas kararı çıkmış. Konkordato ve iflasta işçi alacakları, hangi belgenin hangi alacak kalemini kanıtladığına ve alacağın hangi sırada yer aldığına bağlı olarak korunur.

Önce kayıt için gereken belgeler, ardından alacak sırası ve itiraz yolu ele alınıyor. Kıdem ve ihbar tutarlarını tahmin etmek için kıdem tazminatı hesaplama ve ihbar tazminatı hesaplama sayfaları kullanılabilir.

İflas Masasına Alacak Kaydı için Hangi Belgeler Gerekir?

İflas dairesi, tasfiyeyi adi şekilde yapacaksa ilan çıkarır. İlanda alacaklıların alacaklarını bir ay içinde kaydettirmesi ve delillerinin asıl ya da onaylı suretlerini vermesi istenir.^[1] Basit tasfiyede de ilanda yazan süre ve usul esas alınmalıdır.

Bir işçinin dosyasında genellikle aşağıdaki belgeler yer alır.

• İş sözleşmesi ve varsa ek protokoller
• SGK hizmet dökümü ve işe giriş bildirgesi
• Bordrolar ve ücret hesap pusulaları
• Ücretin yattığı ya da yatmadığı dönemleri gösteren banka hesap dökümü
• Fesih bildirimi, istifa dilekçesi ya da noter ihtarnamesi
• Alacağa ilişkin kesinleşmiş mahkeme ilamı, varsa
• Yıllık izin kullanımını ve fazla çalışmayı gösteren puantaj, vardiya çizelgesi ve yazışmalar

Belgelerin hepsi her işçide bulunmaz. Eksik olanlar için SGK’dan hizmet dökümü, bankadan hesap dökümü alınabilir. Kayıt başvurusunda her alacağın dayanağı ve miktarı ayrı yazılmalıdır. SGK kayıtlarının nasıl okunacağı için işten çıkış kodu ve hizmet dökümü yazısına bakılabilir.

Hangi Belge Hangi İşçilik Alacağını Gösterir?

Alacak kalemi	Gösteren belge	Belgenin sınırı	Dayanak
Ödenmeyen ücret	Bordro, banka dökümü	Net ücreti SGK kaydı göstermez	4857 m.32
Fazla mesai	Puantaj, tanık, yazışma	Bordroda görünmeyebilir	4857 m.41
Yıllık izin ücreti	İzin defteri, hizmet süresi	İzin kullanıldığı ispatlanmalı	4857 m.59
Kıdem ve ihbar	Hizmet dökümü, fesih yazısı	Fesih biçimi sonucu değiştirir	1475 m.14, 4857 m.17

Tabloda yer alan belge, alacağın varlığına dair bir ipucudur. Alacağın doğduğunu mahkeme ya da iflas idaresi değerlendirir. Bu nedenle belgeler tek tek değil, birbirini destekleyecek şekilde sunulmalıdır. Ücret ve fazla çalışma kalemlerinin tutarı için fazla mesai hesaplama ve yıllık izin ücreti hesaplama araçlarından yararlanılabilir.

İşçilik Alacakları İflasta Hangi Sırada Ödenir?

İflasta masa mallarının satış tutarı, İİK m.206’daki sıraya göre dağıtılır. İşçi alacakları birinci sıradadır. Madde metnine göre bu sıraya, iş ilişkisine dayanan ve iflasın açılmasından önceki bir yıl içinde tahakkuk etmiş ihbar ve kıdem tazminatları dahil alacaklar girer. İflas nedeniyle iş ilişkisinin sona ermesiyle doğan ihbar ve kıdem tazminatları da aynı sıradadır.^[2]

Buradaki bir yıllık süre kritik bir belge konusudur. Hangi ayın ücretinin ne zaman tahakkuk ettiği bordrodan ve ödeme planından anlaşılır. Bir yıldan eski ücret alacağı birinci sıraya girmeyebilir. O zaman alacak, imtiyazsız alacaklar arasında dördüncü sırada yer alır.

Süre hesabında bazı dönemler sayılmaz. Bunlar iflastan önce mühlet dahil geçirilen konkordato süresi, iflasın ertelenmesi süresi ve alacak hakkında açılan davanın sürdüğü süredir.^[3] Konkordato ve iflas birlikte yaşanmışsa, yani mühlet geçirmiş bir işverenin iflasında, bir yıl daha uzun bir döneme bakılabilir.

Birinci sıra bitmeden ikinci ve sonraki sıralara ödeme yapılmaz.^[4] Masada yeterli para yoksa birinci sıradaki işçiler de alacağını tam alamayabilir. Bu durumda eksik kalan miktar için iflas idaresi aciz vesikası verir.^[5]

İşyeri iflas tasfiyesi sonucunda başkasına devredilirse 4857 sayılı Kanun m.6’daki devir hükümleri uygulanmaz.^[6] Yeni işverenden devir hükmüne dayanarak alacak istenemez. Alacak iflas masasına kaydettirilir.

İflasta Alacak Kaydı ve Sıra Cetveline İtiraz Süresi Nedir?

Adi tasfiyede kayıt süresi ilandan itibaren bir aydır. Süresinde kaydı yaptırmayan işçi için kapı kapanmaz. Geç kalan alacaklar iflasın kapanmasına kadar kabul edilir. Ancak geç kalmanın masrafı alacaklıya aittir ve kaydından önce yapılmış paylaşıma katılma hakkı yoktur.^[7]

İflas idaresi kayıt süresi bittikten sonra alacakları inceler. Sıra cetvelini, kendisinin seçilmesinden itibaren en geç iki ay içinde hazırlar.^[8] Kabul edilmeyen alacaklar red sebebiyle birlikte cetvelde gösterilir.^[9] Cetvel ilan edilir. Alacağı kısmen ya da tamamen reddedilene doğrudan haber verilir.^[10]

Cetvelden memnun olmayan işçi, ilandan itibaren on beş gün içinde iflasa karar verilen yerdeki ticaret mahkemesinde dava açmak zorundadır. Alacağın reddi ya da azaltılması iddiasında dava masaya karşı açılır. Başkasının alacağına itiraz ediliyorsa o alacaklıya karşı açılır. İtiraz yalnız sıraya ilişkinse icra mahkemesine şikayet yoluna gidilir.^[11]

İflas masasına başvururken tebligata elverişli adres gösterip masraf avansı yatıran alacaklı için dava süresi, cetvelin kendisine tebliğinden başlar. Adres bildirilmemişse süre ilandan işler.^[12] Bu nedenle sürenin hangi tarihten başladığı dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.

Konkordato Mühleti Sırasında İş Sözleşmesi ve Ücret Alacağı Ne Olur?

Konkordato talebinde mahkeme önce geçici mühlet verir. Geçici mühlet üç aydır ve en çok iki ay uzatılabilir, toplam süre beş ayı geçmez.^[13] Kesin mühlet bir yıldır. Güçlük arz eden özel durumlarda komiserin raporuyla altı aya kadar uzatılabilir.^[14] Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur.^[15]

Mühlet içinde borçluya karşı takip yapılamaz ve başlamış takipler durur. İstisna işçi alacaklarındadır. İİK m.206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir.^[16] Takip muamelesiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren süreler de mühlet boyunca işlemez. Zamanaşımı süresi ücret alacağında beş yıldır.^[17] Kıdem, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretinde de beş yıl uygulanır.^[18]

İş sözleşmesi bakımından kural şudur. Faaliyetin sürmesi için önemli sözleşmeler konkordato başvurusu gerekçesiyle sona erdirilemez. Aşırı külfetli sürekli borç ilişkilerinin feshi komiserin uygun görüşü ve mahkeme izniyle mümkündür. Hizmet sözleşmelerinin feshine ilişkin özel hükümler ise saklıdır.^[19] Bu nedenle fesih, 4857 sayılı Kanundaki kurallara göre değerlendirilir.

Ücret ödenmezse işçi için iki yol vardır. Ücret ödeme gününden sonraki yirmi gün içinde de ödenmemişse ve mücbir neden yoksa işçi iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir.^[20] Ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesap edilmemesi ya da ödenmemesi ise haklı fesih sebebidir.^[21] Yargıtay 9. Hukuk Dairesi içtihadında fesih hakkı ödemenin yapıldığı ana kadar kullanılabilir.^[22] Haklı fesihte kıdem tazminatı 1475 sayılı Kanun m.14 kapsamında istenebilir.

Konkordatonun hazırlık aşamasında komiser, ilanla alacaklılara on beş gün süre verir. Alacağını bu sürede bildirmeyen alacaklı, bilançoda kayıtlı değilse konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmez.^[23] İşçi alacaklarının birinci sırada olması bildirimi gereksiz kılmaz. Bildirimde alacağın dayanağı ve belgeler komisere sunulur.

Oylamada ise birinci sıradaki imtiyazlı alacaklıların oyu alacak ve alacaklı çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz.^[24] Tasdik şartlarından biri de birinci sıradaki imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesinin yeterli teminata bağlanmış olmasıdır. Alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe bu şart aranır.^[25] Komisere ya da işverene imzalanan feragat metni bu korumayı ortadan kaldırabilir. İmzadan önce metin dikkatle okunmalıdır.

Ücret Garanti Fonu Hangi Ücretleri Karşılar?

Konkordato ve iflasta işçi alacaklarını korumaya yönelik ayrı bir düzenleme de vardır. İşverenin konkordato ilan etmesi, aciz vesikası alınması, iflası ya da iflasın ertelenmesi halinde işçilerin üç aylık ödenmeyen ücret alacağını karşılamak için İşsizlik Sigortası Fonu kapsamında ayrı bir Ücret Garanti Fonu oluşturulmuştur. Ödeme, işçinin işverenin ödeme güçlüğüne düşmesinden önceki son bir yıl içinde aynı işyerinde çalışmış olması koşuluyla temel ücret üzerinden yapılır. Ödemeler, sosyal güvenlik mevzuatındaki kazanç üst sınırını aşamaz.^[26]

Fonun uygulama usulü yönetmelikle belirlenir. Güncel tutarlar her dönem değişir. Başvuruda bordro, hizmet dökümü ve ücretin ödenmediğini gösteren banka kayıtları işçinin elindeki asıl belgelerdir. Mevzuat metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.

İşçi Alacaklarında En Sık Yapılan Belge ve Süre Hataları Nelerdir?

• Kayıt süresi geçtikten sonra beklemek. Geç kayıt mümkündür ama masrafı alacaklıya yükler.
• Alacağı yalnız toplam rakamla bildirmek. Dayanak ve dönem ayrı yazılmalıdır.
• Kıdem ve ihbar için yalnız hizmet dökümüne dayanmak. Fesih biçimini gösteren yazı gerekir.
• Sıra cetveline itirazda adres ve avans bildirmeyip süreyi ilandan saymamak.
• Mühlet sırasında ücret ödenmezken yazılı ihtar çekmeyip ödenmeme tarihini belgelememek.
• İşverenin iflasından önce bitmiş davanın ilamını masaya sunmamak.

Bir de dava hatası görülür. İşçilik alacağı davası sürerken işverenin iflasına karar verilirse davanın akıbeti sorulur. Yargıtay genel kuralı şöyle anlatır. İflastan önce açılan davada iflas idaresi müflisin yerini alır ve dava iş mahkemesinde sürer. Dava açılmadan iflas gelmişse alacak masaya kaydettirilir. Kaydedilmemişse ticaret mahkemesinde kayıt kabul davası açılır. Bir sonraki bölümde anlatılan karar, bu kuralın somut dosyaya nasıl uygulandığını gösterir.

Yargıtay İflas Sonrası İşçilik Alacağı Davasında Ne Diyor?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi önüne gelen dosyada dava sürerken işverenin iflasına karar verilmişti ve davalı yerine iflas müdürlüğü yargılamaya dahil edilmişti. Daire buna rağmen alacakların kayıt kabul davası olarak sürdürülmemesini bozma nedeni saydı. Gerekçede ise davanın iş mahkemesinde sürmesi ile dava açılmadan iflas gelmesi ayrı ayrı anlatılır. Bu yüzden hangi yolun izleneceği, iflas kararı ile dava tarihinin sırasına ve dosyanın durumuna göre değerlendirilmelidir. Aynı kararda sıra cetveline itiraz davasının süresi de açıkça yazılıdır.

“Davanın on beş gün içinde açılması gerekmektedir. Bu süre hak düşürücü süre olup Mahkemece kendiliğinden dikkate alınır.”
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2021/12351, K.2021/16471, 15.12.2021 (bozma, oybirliği)

Kararda ayrıca işçi alacağına ilişkin iş davasının, işçinin sosyal durumu nedeniyle acele işlerden sayılması gerektiği vurgulanır. Bu görüş, İİK m.194’teki hukuk davalarının durması kuralına ilişkin istisnayı işçi lehine yorumlar.^[27]

İşçi Alacağının İspatında Tanık ve Belge Nasıl Birlikte Değerlendirilir?

İflas idaresi alacağı kabul etmezse alacak sıra cetvelinde red sebebiyle görünür. Bu noktadan sonra işçinin dosyası ispat dosyasıdır. Kanunun belirli delillerle ispatını emrettiği hususlar başka delillerle ispat edilemez.^[28] Bunun dışında kalan alacaklarda belge, banka kaydı ve tanık birlikte değerlendirilir.

Belgenin değeri içeriğiyle sınırlıdır. Hizmet dökümü SGK’ya bildirilen süreyi gösterir, fiilen çalışılan günlerin ve gerçek ücretin her zaman aynısı olduğunu göstermez. Banka dökümü bir ödemenin yapıldığını gösterir, hangi alacak için yapıldığını açıklamayabilir. Bordro ise işverenin hazırladığı bir belgedir ve işçinin imzası olup olmadığı önem taşır.

Tanık anlatımı belgenin boş bıraktığı yeri doldurur. Fazla çalışma saatleri, işyerinde fiilen çalışılan dönem ve ücretin elden ödenmesi gibi konularda tanık dinletilebilir. Aynı işyerinde çalışmış kişilerin kimlik ve iletişim bilgileri dilekçede ya da kayıt başvurusunda belirtilmelidir. Ödenmeyen kıdem tazminatı için izlenecek yol kıdem tazminatı alamayan işçi yazısında anlatılıyor. İşten çıkarılırken alınması gereken evraklar için işten çıkarılınca alınacak belgeler sayfasına bakılabilir.

Konkordato ve İflasta İşçi Alacakları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.219. ↩
2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.206/4, birinci sıra (A) bendi. ↩
3. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.206, süre hesabına ilişkin fıkra. ↩
4. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.207. ↩
5. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.251. ↩
6. 4857 sayılı İş Kanunu m.6, son fıkra. ↩
7. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.236. ↩
8. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.230 ve m.232. ↩
9. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.233. ↩
10. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.234. ↩
11. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.235. ↩
12. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.223/3 ve m.235/1. ↩
13. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.287. ↩
14. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.289. ↩
15. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.288. ↩
16. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.294/1-2. ↩
17. 4857 sayılı İş Kanunu m.32, son fıkra. ↩
18. 4857 sayılı İş Kanunu Ek Madde 3. ↩
19. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.296. ↩
20. 4857 sayılı İş Kanunu m.34. ↩
21. 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e. ↩
22. Yargıtay 9. HD, E.2012/33759, K.2014/27304, 18.09.2014. ↩
23. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.299. ↩
24. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.302. ↩
25. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.305. ↩
26. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek Madde 1. ↩
27. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.194; Yargıtay 9. HD, E.2021/12351, K.2021/16471, 15.12.2021. ↩
28. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189/3. ↩