Elinizde son aylara ait maaş bordrosu, kira sözleşmesi, birkaç fatura ve çocuğun okul ödeme planı var. Boşanma davası açılmış durumda. Dava aylarca sürebilir, ama kira ve okul masrafı karar çıkmasını beklemez. Mahkemenin bu dönemde geçimi nasıl düzenleyeceği, dosyaya girecek tedbir nafakası belgeleri ile şekillenir.
Yazı, Ankara’da açılmış bir boşanma davası üzerinden ilerler. Örnek dosyada çalışmayan bir eş, okul çağında bir çocuk ve düzenli maaşı olan diğer eş vardır. Hangi belgenin neyi gösterdiğini, hakimin bunları nasıl tarttığını ve belgenin kanıt değerinin nerede bittiğini anlatır. Tutar verilmez, çünkü tutarlar her dosyada ve her dönemde değişir.
Tedbir Nafakası Belgeleri Arasında Hangileri Gelir ve Gideri Gösterir?
Belgeleri iki gruba ayırmak işi kolaylaştırır. Birinci grup ödeme gücünü, ikinci grup ihtiyacı gösterir. Hakim iki tarafın dosyasını yan yana koyup okur. Aşağıdaki tablo örnek dosyadaki belgeleri ve her birinin sınırını toplar.
| Belge | Neyi gösterir | Kanıt değerinin sınırı |
|---|---|---|
| Maaş bordrosu | Brüt ve net ücreti ile kesintileri | Bordro dışı ödemeyi ve başka geliri göstermez |
| Banka hesap dökümü | Maaş yatışını ve düzenli para hareketini | Yalnız o hesabı yansıtır, başka bankadaki hesap görünmez |
| SGK hizmet dökümü | Çalışıp çalışmadığını ve prim bildirimini | Gelirin gerçek tutarını açıkça vermez |
| Vergi levhası ve beyanname | Esnaf veya serbest meslek kazancını | Beyan edilen tutar fiili kazançtan düşük olabilir |
| Tapu ve araç kayıtları | Mal varlığını ve kira geliri ihtimalini | Mal varlığı tek başına nakit gelir sayılmaz |
| Kira sözleşmesi ve dekontlar | Barınma giderini ve ödemenin düzenini | Sözleşme bedeli ile fiilen ödenen tutar ayrışabilir |
| Fatura ve abonelik belgeleri | Elektrik ve doğalgaz gibi sabit giderleri | Faturanın kimin adına olduğu ve kimin kullandığı ayrıca gösterilmeli |
| Okul ve sağlık belgeleri | Çocuğun bakım ve eğitim giderini | Belge tarihi güncel ve çocuğa ait olmalı |
| Kredi sözleşmesi ve ödeme planı | Ödeme gücünü azaltan borcu | Borcun aile için mi, başka amaçla mı alındığı tartışma konusu olur |
Bordroda brüt ve net ücret ayrı yazılır. Hakim, eline fiilen geçen tutarı arar. Aradaki farkı brütten nete hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.
Çalışma durumu tartışmalıysa SGK kaydı ilk bakılacak yerdir. Kayıt e-Devlet üzerinden alınabilir. Satırların nasıl okunduğunu SGK hizmet dökümü yazısı açıklar.
Boşanma Davasında Geçim için Tedbir Kararı Nasıl Verilir?
Boşanma davası açılınca hakim, dava sürerken gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır. Madde, önlemler arasında eşlerin barınmasını, geçimini, malların yönetimini ve çocukların bakım ve korunmasını sayar.[1] Tedbir nafakası bu önlemlerin geçim ayağıdır. Hakimin bunu kendiliğinden yapması, dilekçede talebi yazmayı gereksiz kılmaz. Talebi ve belgeleri baştan sunan taraf, hakimin ihtiyacı ve ödeme gücünü erken görmesini sağlar.
Miktarın dayanağı, eşlerin birliğin giderlerine güçleri oranında katılmasıdır.[2] Yargıtay bir dosyada, işi ve geliri olmayan kadın yararına tedbir nafakasının Türk Medeni Kanunu’nun 185. maddesinin üçüncü fıkrası ile 186. maddesinin üçüncü fıkrasına uygun miktarda takdir edilmesi gerektiğini belirtti.[3] Kanun metinlerine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşılabilir.
Dava açılmadan önce de yol vardır. Ortak hayata ara verilmesi haklı bir sebebe dayanıyorsa, eşlerden biri hakimden parasal katkı ve konuttan yararlanma önlemlerini isteyebilir.[4] Bu başvuru evlilik birliğinin korunmasına ilişkindir. Belge listesi aynı kalır.
Konuttan yararlanma önlemlerinin ayrıntıları boşanma sürecinde aile konutu yazısında açıklanmıştır.
Geçici Nafaka ile İhtiyati Tedbir Arasındaki Fark Nedir?
İki kavram sık karışır. Tedbir nafakası, Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesine dayanan geçim ara kararıdır. İhtiyati tedbir ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 389. maddesinden başlayan genel bir korumadır. Mal tedbiri gerektiğinde TMK m.169’daki malların yönetimine ilişkin önlem ile HMK m.389 ve devamı birlikte gündeme gelebilir. Eşin mal kaçırma ya da hesap boşaltma endişesi bu ikinci yola girer.
İhtiyati tedbir isteyen taraf, tedbirin sebebini ve türünü dilekçesinde açıkça yazar. Davanın esası yönünden haklılığını da yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.[5] Banka dökümü, tapu kaydı ve satış belgeleri bu aşamada işe yarar. Maddelere HMK metninden bakılabilir. Bu yazının konusu mal tedbiri değil, geçim ara kararıdır.
Geçici Nafaka Ne Zamana Kadar Sürer ve Sonra Ne Olur?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin bir kararında, işi ve geliri olmayan kadın yararına nafakanın dava tarihinden boşanma davasının kesinleştiği tarihe kadar takdir edilmesi gerektiği belirtildi.[3] Çocuk için başlangıç ise çocuğun fiilen kimin yanında kaldığına göre değişebilir. Karar kesinleşince tedbir sona erer. Yerine, koşulları varsa iki ayrı nafaka geçer.
- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla yoksulluk nafakası isteyebilir.[6]
- Velayeti almayan eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır. Bu katkı iştirak nafakası olarak bilinir.[7]
Yoksulluk nafakasında önemli bir gelişme vardır. Anayasa Mahkemesi, 4/6/2026 tarihli kararıyla 175. maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. İptal, kararın Resmi Gazete’de yayımından dokuz ay sonra, 30/6/2027’de yürürlüğe girecek.[8] İptal yürürlüğe girene kadar madde mevcut haliyle uygulanır. Tedbir nafakası zaten dava süresiyle sınırlıdır ve bu ibareyle ilgisi bulunmaz.
Kesinleşmiş bir nafakanın sonradan artırılması ayrı davadır. Dilekçe yapısı için nafaka artırım davası dilekçesi örneğine bakılabilir. Karara rağmen ödeme yapılmıyorsa izlenecek icra yolu nafaka ödenmezse tazyik hapsi yazısında ele alınmıştır.
Nafaka Miktarı Hangi Kalemlere ve Hangi Dengeye Bağlıdır?
Mahkeme tek bir formül uygulamaz. İhtiyaç ile ödeme gücünü karşı karşıya koyar. Tablo, örnek dosyada hangi kalemin hangi belgeyle ve hangi maddeyle bağlandığını gösterir.
| Kalem | Dayanak | Hakimin baktığı nokta |
|---|---|---|
| Eşin geçimi | TMK m.169, 185/3, 186/3 | Talep edenin kendi geliri var mı, ihtiyacı ne kadar |
| Barınma | TMK m.169, 186/1 | Konutun kime ait olduğu, kira yükü, kimin kullandığı |
| Çocuğun bakım ve eğitimi | TMK m.169, 185/2 | Yaş, okul, sağlık gideri, çocuğun fiilen kimin yanında kaldığı |
| Ödeme gücü | TMK m.186/3 | Yükümlünün geliri, borcu, mal varlığı |
Uygulamada hakim iki soruyu yan yana okur. Talep eden neye ihtiyaç duyuyor, diğer taraf buna ne kadar katkı verebiliyor? Her iki cevap da belgeye dayanmalıdır. Belgesiz bir ihtiyaç listesi, hakimi ikna etmekte zorlanır.
Nafaka çeşidine göre hangi belgenin işe yaradığı nafaka davası belgeleri yazısında karşılaştırılmıştır.
Çalışan eşin talepte bulunup bulunamayacağı sık sorulur. Çalışıyor olmak talebe tek başına engel olmaz, mahkeme ihtiyaç ile ödeme gücünü karşılaştırır. Eşler giderlere güçleri oranında katılır.[2] Çalışan eşin kazancının ihtiyacını ne ölçüde karşıladığı belgeyle gösterilir.
Nafaka Talebinde Hangi Belge Hataları Sık Yapılır?
Dosyalarda aynı eksikler tekrar eder. Çoğu hata, belgenin yanlış olmasından değil, tek başına yeterli sanılmasından doğar.
- Yalnız bordroya güvenmek. Bordro dışı ödeme, kira geliri ya da ikinci iş görünmez. Banka ve SGK kayıtlarının birlikte okunması için elden ödeme yazısına bakılabilir.
- Gideri el yazısı bir liste ile sunmak. Liste, kalemlerin belgesi yoksa yalnız bir iddiadır.
- Eski tarihli fatura eklemek. Hakim güncel gideri arar, son aylara ait belge daha çok değer taşır.
- Çocuk giderini ev giderinden ayırmamak. Okul ve ilaç belgeleri ayrı bir klasörde durmalıdır.
- Kredi kartı ekstresini tek başına sunmak. Ekstre borcu gösterir, harcamanın kalemini göstermez. Fatura ve fişle birlikte sunulmalıdır.
- Karşı tarafın gelirini hiç sormamak. Belge sizde yoksa bunu dilekçede belirtmek gerekir.
Yargıtay Geçici Nafakanın Kaldırılmasına ve Başlangıç Tarihine Ne Diyor?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, boşanma davasında geçici nafakayı konu alan yakın tarihli bir kararında hakimin yükümlülüğünü açık yazdı. Kadın lehine verilen ara kararla belirlenen nafaka, duruşma günü kaldırılmıştı. Daire bu kısmı bozdu.
“…geçici önlemleri kendiliğinden (re’sen) almak zorundadır (TMK md.169). O halde dava tarihinden geçerli olmak üzere, herhangi bir işi ve geliri olmayan kadın yararına boşanma davasının kesinleştiği tarihe kadar … tedbir nafakasına hükmedilmesi gerekirken…”
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2025/568, K.2025/8474, 09.10.2025 (nafaka yönünden bozma, oybirliği)
Karar, işi ve geliri olmayan kadın yararına hükmedilen nafakanın dava sürerken kaldırılmasını usul ve kanuna aykırı bulur. Çalışma ve gelir durumunu gösteren belgeler bu yüzden dosyada önem taşır.
Aynı dairenin 15.06.2026 tarihli kararı çocuk nafakasında başlangıç tarihini ele aldı. Çocuk dava açıldığı tarihten geçici velayet ara kararına kadar babanın yanında kalmıştı. Daire, nafakanın dava tarihinden değil, geçici velayetin verildiği tarihten itibaren takdir edilmesi gerektiğini belirterek bozdu.[9] Çocuğun kimin yanında kaldığı bu yüzden belgeyle ve sosyal inceleme raporuyla gösterilmelidir.
Gelir Gizlenirse İspat, Tanık ve Kurum Yazıları Nafaka Talebinde Nasıl İşler?
İspat yükü, iddia ettiği olgudan lehine hak çıkaran taraftadır.[10] Taraflar, dayandıkları olguları ispata elverişli biçimde somutlaştırmak ve hangi delilin hangi olguyu gösterdiğini yazmak zorundadır.[11] Dilekçede gelirin yüksek olduğunu yazmak yetmez. Hangi işyeri, hangi banka ya da hangi kaydın gösterildiği belirtilmelidir.
Belge karşı tarafın elindeyse, taraflar delil olarak dayanılan belgeleri ibraz etmekle yükümlüdür.[12] Belge ispat için zorunluysa ve karşı tarafın elinde bulunduğu anlaşılıyorsa mahkeme kesin süre verir. Belge bu sürede ibraz edilmez ve kabul edilebilir bir mazeret gösterilmezse mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir.[13]
Belge bir kurumdaysa mahkeme ibrazını o kurumdan emreder.[14] Yargıtay kararlarında SGK sorgulaması ve ekonomik ve sosyal durum araştırma tutanağı bu tür dosyalarda görülür.
Tanık burada tamamlayıcı delildir. Çalışma yeri, ek iş, çocuğun kimin yanında kaldığı ve yaşam düzeni tanıkla anlatılabilir. Ancak tanık “çok kazanıyor” dediğinde bu söz bordronun ya da banka kaydının yerini tutmaz. Tanığın anlattığı olgu, kurum yazısı ve belge ile doğrulandığında ağırlık kazanır.
Tedbir Nafakası Belgeleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Geçici nafaka için ayrıca dava açmak gerekir mi?
Hayır. Bu nafaka, açılan boşanma davası içinde ara kararla verilir. Hakim geçici önlemleri kendiliğinden almakla yükümlüdür. Buna rağmen talebi dilekçede yazmak ve belgeleri eklemek önerilir.
Geçici nafaka da yoksulluk nafakası gibi süresiz midir?
Hayır. Bu nafaka dava süresiyle sınırlıdır ve karar kesinleşince sona erer. Yoksulluk nafakasındaki “süresiz olarak” ibaresini Anayasa Mahkemesi iptal etti. İptal 30/6/2027’de yürürlüğe girecek, o güne kadar ibare geçerlidir.
Kredi kartı ekstresi gider belgesi olarak yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Ekstre borcu ve harcama yerini gösterir ama harcamanın aile giderine mi, başka bir amaca mı ait olduğunu göstermez. Fatura ve fişlerle birlikte sunulması gerekir.
Karşı tarafın gelir belgeleri bende yoksa ne yapılır?
Dilekçede belgenin karşı tarafta ya da bir kurumda olduğu belirtilir. Mahkeme belgenin ibrazını isteyebilir veya ilgili kurumdan yazı getirtebilir. Belgeyi vermeyen tarafın aleyhine sonuç doğabilir.
Gelir ya da giderler değişirse geçici nafaka yeniden değerlendirilir mi?
Dava sürerken ücret, iş durumu ya da çocuğun kimde kaldığı değişirse yeni belgelerle ara kararın yeniden değerlendirilmesi istenebilir. Hakim, değişikliği belgeye bakarak ele alır.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.169 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.186/3 ↩
- Yargıtay 2. HD, E.2025/568, K.2025/8474, 09.10.2025 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.197 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.390/3 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.182 ↩
- Anayasa Mahkemesi, 4/6/2026, E.2025/156, K.2026/131 ↩
- Yargıtay 2. HD, E.2026/626, K.2026/6613, 15.06.2026 (yoksulluk nafakası ile çocuk yararına hükmedilen nafakanın başlangıç tarihi yönünden bozma, oybirliği) ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.194 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.219 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.220 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.221 ↩