Boşanmada Manevi Tazminat Miktarını Etkileyen Deliller

Elinizde eşinizle yazışmaların ekran görüntüleri, bir devlet hastanesi raporu ve komşunun tanıklık etmeyi kabul ettiği bir not var. Boşanma davası Ankara’daki aile mahkemesinde görülüyor. Bu kağıtlar tazminatı kendiliğinden belirlemez. Boşanmada manevi tazminat delilleri iki soruya cevap verir. Kişilik hakkına saldırı oldu mu ve karşı tarafın kusuru ne kadar ağır?

Türk Medeni Kanunu m.174/2’ye göre boşanmaya yol açan olaylar sebebiyle kişilik hakkına saldırı gören eş, kusurlu olan diğer eşten uygun bir miktar manevi tazminat talep edebilir.^[1] Rakamı kanun yazmaz, hakim takdir eder. Takdirin dayanağı ise dosyaya giren belgelerdir.

Boşanmada Manevi Tazminat Delilleri Hangi Belgelerden Oluşur?

Belgeleri üç gruba ayırmak işi kolaylaştırır. İlk grup saldırıyı gösterir. İkinci grup kusurun kimde olduğunu anlatır, üçüncü grup tarafların mali ve sosyal durumunu ortaya koyar.

• Mesajlaşma, e-posta ve sosyal medya yazışmaları (tarihi ve gönderen hesabı görünen biçimde)
• Hastane, aile sağlığı merkezi ya da adli tıp raporu ile psikolojik tedavi kayıtları
• Şikayet dilekçesi, savcılık dosyası, kolluk tutanağı ve varsa mahkemenin verdiği koruma kararı
• Fotoğraf ve video kayıtları (ne zaman, nerede ve kim tarafından alındığı belli olmalı)
• Olayı bizzat gören ya da duyan kişilerin ad, soyad ve adresleri
• Maaş bordrosu, SGK kaydı, tapu ve araç kayıtları gibi ekonomik durum belgeleri

Fiziksel şiddet iddiasında rapor tarihi önem taşır. Olaydan haftalar sonra alınan bir rapor, yaralanmayı o olaya bağlamakta zayıf kalabilir. Bu yüzden rapor ile yazışma ve tanık beyanı birlikte sunulur.

Şiddet iddiasında koruma kararı için toplanacak kayıtlar şiddet koruma kararı belgeleri yazısında sıralanmıştır.

Manevi Tazminat Belgelerinin Kanıt Değeri ve Sınırı Nedir?

Her belge başka bir şeyi gösterir ve başka bir yerde yetersiz kalır. Aşağıdaki tablo, elde bulunan evrakın neyi ispatladığını ve itirazla karşılaşabileceği noktayı birlikte verir.

Belge	Neyi Gösterir	Sınırı
Yazışmalar	Hakaret, tehdit, aşağılama, sadakatsizlik	Karşı tarafın hesabından geldiği ispatlanmalı, tek ekran görüntüsüne itiraz edilebilir
Sağlık raporu	Bedensel ya da ruhsal zararın varlığı	Zarara kimin yol açtığını göstermez, olayla bağ ayrıca kurulur
Savcılık ve kolluk kayıtları	Şikayetin ve soruşturmanın varlığı	Beraat ya da takipsizlik hukuk hakimini bağlamaz
Fotoğraf ve video	Mekan, yaralanma, davranış	Hukuka aykırı elde edildiyse dikkate alınmaz
Bordro, SGK ve tapu kayıtları	Tarafların ekonomik gücü	Miktarı etkiler, kusuru ispatlamaz
Tanık beyanı	Olayın akışı ve süregelen tutum	Görgüye dayanmayan beyan zayıf kalır

Ceza dosyası konusunda sık bir yanılgı vardır. Türk Borçlar Kanunu m.74’e göre hukuk hakimi, kusur değerlendirmesinde ceza hakiminin beraat kararıyla bağlı değildir.^[2] Ceza davasında beraat çıkması, aile mahkemesinde kusurun ispatlanamayacağı anlamına gelmez. Tersi de geçerlidir. Mahkumiyet kararı da hukuk hakimini otomatik bağlamaz.

Delilin nasıl elde edildiği ayrı bir eşiktir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilen deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.^[3] Kendi katıldığınız bir yazışma ile eşinizin telefonuna ya da hesabına izinsiz girerek aldığınız veri aynı değerde görülmez. İkincisi hukuka aykırı sayılabilir ve dosyadan çıkarılabilir.

Mesajların ve otel kaydının delil olarak değeri WhatsApp yazışması ve otel kaydı boşanma davasında delil olur mu başlıklı yazıda ele alınmıştır.

Manevi Tazminat Hangi Şartlarla Verilir?

Madde metni üç şey arar. Birincisi boşanmaya götüren olayların varlığı, ikincisi bu olaylarla kişilik hakkına yapılan saldırı, üçüncüsü karşı eşin kusurudur. Yargıtay bunlara bir şart daha ekler. Tazminat isteyen eşin kusuru bulunmamalı ya da karşı eşinkinden hafif olmalıdır.

Yargıtay’ın 2. Hukuk Dairesi bir kararında bu yorumu ortaya koymuştur. Tazminat isteyen tarafın kusursuz ya da diğer tarafa göre az kusurlu olması ve boşanmaya sebep olan olayların kişilik haklarına saldırı niteliğinde bulunması gerekir.^[4] Dosya, yabancı mahkemede kesinleşen bir boşanmadan sonra açılan manevi tazminat davasıydı. Daire ret gerekçesini yanlış buldu, ancak sonuç doğru olduğundan gerekçeyi düzelterek tazminat talebinin reddini onadı.

Yani her boşanma manevi tazminatı doğurmaz. Olay örgüsü kişilik hakkına dokunmuyorsa belge ne kadar çok olursa olsun sonuç değişmeyebilir.

Bir örnek düşünün. Eşler arasında yıllarca süren hakaret ve aşağılama yazışmalara yansımış. Bunlar hem kusuru hem saldırıyı gösterir. Aynı çiftte iki taraf da birbirine benzer mesajlar yollamışsa kusurlar birbirine yaklaşır ve talep zayıflar.

Kusurun belgelerle nasıl gösterildiği şiddetli geçimsizlik nedeniyle boşanma yazısında işlenmiştir.

Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir ve Hangi Delil Neyi Etkiler?

Miktar için sabit bir hesap formülü yoktur. Türk Medeni Kanunu m.4 hakime hakkaniyete göre karar verme yetkisi tanır.^[5] Türk Borçlar Kanunu m.51 tazminatın kapsamını belirlerken kusurun ağırlığını gözetmeyi, m.58 ise kişilik hakkının zedelenmesinde manevi tazminat istenebilmesini düzenler.^[6] Yani kusurun ağırlığı, saldırının niteliği ve tarafların durumu birlikte tartılır.

Ölçüt	Hangi Kanıt Gösterir	Miktara Etkisi
Kusurun ağırlığı	Yazışma, tanık, ceza dosyası	Ağır kusur yüksek takdire yol açabilir
Saldırının niteliği ve süresi	Rapor, tanık, tutanak	Süregelen ve ağır saldırı daha fazla ağırlık taşır
Zarar görenin durumu	Tedavi kayıtları, rapor	Üzüntünün derinliği göz önüne alınır
Ödeyenin ekonomik gücü	Bordro, SGK, tapu, araç kaydı	Ödeme gücü ile zarar görenin durumu karşılaştırılır
Paranın alım gücü	Mahkemenin bildiği genel koşullar	Takdir güncel koşullara göre yapılır

Hiçbir kalem tek başına sonucu belirlemez. Güçlü bir sağlık raporu, zayıf bir kusur dağılımıyla birleşirse etkisi azalır. Karşı tarafın varlıklı olması da kusur ispatlanmadan tazminat sebebi olmaz.

Manevi tazminatın ödenme şekli de bellidir. Türk Medeni Kanunu m.176/2 uyarınca hakim manevi tazminatı aylık irat olarak bağlayamaz.^[7] Hüküm tek seferlik bir parayı kapsar. Aylık ödeme ancak nafaka ve maddi tazminat için söz konusudur.

Maddi Tazminat ve Nafaka Manevi Tazminattan Nasıl Ayrılır?

Üç kalem sık birbirine karıştırılır. Maddi tazminat, boşanma yüzünden bugünkü ya da beklenen menfaatleri zarar gören ve kusuru olmayan ya da diğerinden hafif kusurlu olan eşe verilir (TMK m.174/1). Yoksulluk nafakası, boşanma sonucu yoksul kalacak eşin geçimi içindir ve kusuru daha ağır olmamak şartı aranır (TMK m.175). Manevi tazminat ise kişilik hakkına saldırının karşılığıdır.

Yoksulluk nafakası bakımından bir değişiklik yolda. Anayasa Mahkemesi’nin 4/6/2026 günlü kararı (E.2025/156, K.2026/131), Türk Medeni Kanunu m.175’te yer alan “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. İptal kararı Resmi Gazete’de yayımlandıktan dokuz ay sonra, yani 30/6/2027’de yürürlüğe girecek. Bu yazı hazırlanırken ibarenin yerini alacak yeni bir düzenleme metne işlenmiş değildir, bu nedenle süre konusunda tahmin yürütülemez.^[8]

Bu üç alacağın delilleri kısmen örtüşür ama aynı değildir. Bordro ve tapu kaydı nafaka ile maddi tazminatta öne çıkar. Manevi tazminatta ağırlık yazışma, rapor ve tanıktadır. Nafakanın sonradan değiştirilmesi için nafaka artırım davası dilekçesi örneği ayrıca incelenebilir. Genel çerçeve için aile hukuku sayfası ve tazminat hukuku sayfası kullanılabilir.

Manevi Tazminat Davasında Sık Yapılan Delil Hataları Nelerdir?

• Süreyi kaçırmak. Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma kararı kesinleştiği günden bir yıl sonra zamanaşımına uğrar (TMK m.178). Tazminat boşanma davasıyla birlikte istenmemişse bu süreye dikkat edilmelidir.
• Tanığı geç bildirmek. Tanık gösteren taraf, adı, soyadı ve adresleriyle bir liste sunar. Listede olmayan kişi dinlenemez ve ikinci liste verilemez (HMK m.240).
• Olayı somutlaştırmamak. Dilekçede “sürekli hakaret etti” demek yetmez. Tarih, yer ve söz örnekleriyle yazılmalı, hangi delilin hangi olayı kanıtladığı belirtilmelidir (HMK m.194).
• Kendi kusurunu gizlemek. Karşı taraf aynı yazışmaları sunabilir. Kusur dağılımı sizin aleyhinize dönerse talep reddedilebilir.
• Hukuka aykırı delile güvenmek. İzinsiz elde edilen kayıt dosyadan çıkarılırsa tek dayanağınız kalmayabilir.
• Yalnızca geçimsizliği anlatmak. Kişilik hakkına saldırı niteliği taşımayan olaylar tek başına manevi tazminat sebebi olmayabilir.

Bu sınırlar yargılamada kayda geçer. Delil listesi dilekçeyle birlikte hazırlanırsa eksik fark edilir. Taslak için dilekçe örnekleri sayfasına bakılabilir.

Yargıtay Manevi Tazminat Miktarında Hangi Ölçütlere Bakar?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kadın lehine takdir edilen maddi ve manevi tazminatı birlikte az bularak kararı bu yönden bozmuştur. Dairenin gerekçesinde saydığı ölçütler aşağıdadır.

“Tarafların tespit edilen ekonomik ve sosyal durumları, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri, paranın alım gücü, kişilik haklarına yapılan saldırı ile ihlal edilen mevcut ve beklenen menfaat dikkate alındığında davalı-davacı kadın yararına takdir edilen maddi ve manevi tazminat azdır.”
Yargıtay 2. HD, E.2021/4069, K.2021/5453, 29.06.2021 (bozma, oybirliği)

Karar tek bir dosyaya aittir ve rakam içermez. Daire maddi ve manevi tazminatı birlikte değerlendirmiş, ölçütleri iki kalem arasında ayırmamıştır. Sayılan ölçütler yukarıdaki miktar tablosuyla büyük ölçüde örtüşür. Dosyanız için hangi kanıtın hangi ölçüte denk geldiğini önceden eşleştirmek, delil sunumunu düzenler.

Tanık ve İspat Yükü Manevi Tazminat Davasını Nasıl Etkiler?

Türk Medeni Kanunu m.6’ya göre taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.^[9] Manevi tazminat isteyen eş, saldırıyı ve karşı tarafın kusurunu ispatlamak durumundadır. Karşı taraf bunun aksini kanıtlamaya çalışabilir.

Tanık beyanı bu noktada çoğu zaman belirleyicidir, çünkü evlilik içindeki olaylar yazıya geçmeyebilir. Olayı kendisi gören ya da bizzat duyan tanık daha güçlüdür. Başkasından duyduğunu aktaran tanığın beyanı zayıf kalır. Çankaya’daki bir apartmanda yaşanan hakaretleri duyan komşu, bunu duymuş olduğunu tarih ve ayrıntıyla anlatabilirse ağırlık kazanır.

Tanıklar davaya bakan mahkemede dinlenir.^[10] Hakim, bir kısmı yeterli bilgi verdiyse kalan tanıkları dinlemekten vazgeçebilir (HMK m.241). Bu yüzden önemli olayı bilen tanığı listenin başına koymak yerinde olur. Tanıkların tamamı aynı olayı anlatıyorsa yeni tanık eklemek çoğu zaman fayda sağlamaz.

Mevzuat metinlerine Türk Medeni Kanunu’nun güncel hali ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun güncel hali üzerinden ulaşılabilir. Madde numaraları kanun değişikliğiyle kayabilir, bu yüzden güncel metin esas alınmalıdır. Somut dosya için bir avukata danışmak belge seçimini kolaylaştırır.

Boşanmada Manevi Tazminat Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.174, ikinci fıkra ↩
2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74 ↩
3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189, ikinci fıkra ↩
4. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E.2022/6801, K.2022/7272, 21.09.2022 (gerekçesi düzeltilerek onama, oybirliği) ↩
5. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.4 ↩
6. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.51 ve m.58 ↩
7. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.176, ikinci fıkra ↩
8. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175 ve Anayasa Mahkemesi’nin 4/6/2026 tarihli, E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararı ↩
9. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.6 ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.190, birinci fıkra ↩
10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.240, m.259 ↩