Bildirim süresi beklenmeden sona erdirilen iş sözleşmelerinde, taraflardan biri o süreye denk gelen ücreti öder. Bu ödemeye ihbar tazminatı denir. Araca işe giriş tarihini, çıkış tarihini ve aylık brüt ücreti yazın. Bordronuzda kümülatif vergi matrahı görünüyorsa ayrı kutuya girin, bilmiyorsanız kutuyu sıfır bırakın.
Dayanak: 4857 s. İş Kanunu m.17, 193 s. Gelir Vergisi Kanunu m.103. Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızın ayrıntıları tutarı değiştirebilir.
Bildirim süresi kaç hafta olur?
Kanun, süreleri çalışma süresine göre belirlemiştir. Bu süreler alt sınırdır, iş sözleşmesiyle uzatılabilir.[1]
| Kıdem | İhbar süresi | Gün olarak |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 aydan 1,5 yıla kadar | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıldan 3 yıla kadar | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
Bu kural belirsiz süreli sözleşmelere uygulanır. Haklı nedenle yapılan fesihte bildirim süresi aranmaz.[2]
Net tutar hangi adımlarla bulunur?
Bildirim şartına uymayan taraf, o süreye düşen ücret kadar tazminat öder. Dolayısıyla borçlu işveren olabileceği gibi işçi de olabilir.[1] Hesapta ücretin yanında işçiye sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatler de hesaba katılır.
Araç sırasıyla aşağıdaki adımları izler.
- Araç önce giydirilmiş aylık brüt ücreti çıkarır. Yan hakların yıllık toplamının on ikide birini aylık brüte ekler.
- Sonra aylık tutarı 30’a bölerek günlük ücrete ulaşır. Günlük ücreti 7 ile, ardından ihbar haftası sayısıyla çarpar.
- Ardından gelir vergisini keser. Vergi, tarifedeki artan oranlı dilimlere ve sizin kümülatif matrahınıza göre belirlenir.[3]
- Son olarak damga vergisini çıkarır. Geriye kalan rakam net ihbar tazminatıdır.
İhbar tazminatından SGK primi alınmaz. Gelir vergisi istisnasını düzenleyen madde yalnızca kıdem tazminatını sayar, ihbar tazminatı bu listede yer almaz, bu yüzden gelir vergisi kesilir.[4] Araç, asgari ücret istisnasının aynı ayın ücretinde zaten kullanıldığını varsayar.
Rakamlarla bir örnek
Varsayımsal bir işçi 4 yıl 7 ay 14 gün çalışmıştır. Aylık brüt ücreti 45.000 TL’dir ve yan hakkı yoktur. Çalışma süresi üç yılı geçtiği için ihbar süresi 8 haftadır, brüt tutar da 45.000 ÷ 30 × 7 × 8 = 84.000 TL çıkar.
| Kümülatif matrah | Brüt tutar | Gelir vergisi | Damga vergisi | Net tutar |
|---|---|---|---|---|
| 0 TL | 84.000,00 TL | 12.600,00 TL | 637,56 TL | 70.762,44 TL |
| 300.000 TL | 84.000,00 TL | 16.800,00 TL | 637,56 TL | 66.562,44 TL |
Brüt rakam sabit kalırken net rakam farklılaşır. Yıl içinde matrah arttıkça daha yüksek bir vergi dilimine girilir. Bu nedenle kümülatif matrahı mümkünse bordronuzdan alın.
Hesaplamadan önce hangi belgeleri hazırlamalısınız?
Araç yalnızca tek bir çıkış tarihi esas alır. Bildirim süresi çalıştırılarak kullandırılmışsa ihbar tazminatı doğmaz, ancak araç bunu sormaz. Tazminat hakkının oluşup oluşmadığına önce siz karar vermelisiniz.
- Son bordro. Aylık brüt ücreti ve kümülatif vergi matrahını bu belgeden okursunuz.
- SGK hizmet dökümü. İşe giriş tarihini ve kesintisiz çalışma süresini bu belge gösterir.
- Fesih bildirimi. Bildirimin yapıldığı tarihi çıkış tarihi olarak yazarsınız.
İşveren dilerse bildirim süresine ait ücreti önceden ödeyip sözleşmeyi hemen bitirebilir.[1] Bu durumda yapılan ödeme ihbar tazminatının kendisidir.
Hesaplarda en çok düşülen yanlışlar
- İhbar süresini, işçinin kullandığı iş arama iznine benzetmek. İhbar tazminatı, süre kullandırılmadığında ortaya çıkar.
- Kıdemi hatalı bulmak. Sınırlar 6 ay, 1,5 yıl ve 3 yıldır, tek günlük fark bile süreyi değiştirir.
- Yan hakları dışarıda bırakmak. Ücretin dışındaki düzenli menfaatler de tazminatın hesabına girer.
- İhbar tazminatının vergisini kıdem tazminatıyla aynı sanmak.
İhbar tazminatının ödenmesi, işvereni iş güvencesi hükümlerinden kurtarmaz. Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi bulunan işçinin çıkarılması için geçerli bir neden gerekir.[5]
Süreyle ilgili ayrıntıyı ihbar süresi yazısında, tutarın genel anlatımını ihbar tazminatı yazısında bulabilirsiniz. Örnek hesaplar ihbar tazminatı nasıl hesaplanır sayfasında da var. Aynı çıkış için kıdem hakkınıza kıdem tazminatı hesaplama aracından bakabilirsiniz.
İhbar Tazminatı Hesaplama ile İlgili Merak Edilenler
İlgili sayfalar: iş ve sosyal güvenlik hukuku, tüm hesaplama araçları.
İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu.
İhbar tazminatını hangi taraf öder?
Bildirim şartını yerine getirmeyen taraf öder. İşveren süre tanımadan feshederse tazminatı işçiye verir. İşçi süreyi tamamlamadan işi bırakırsa işveren tazminat talep edebilir.
Hangi durumlarda ihbar tazminatı doğmaz?
Haklı nedenle feshedilen sözleşmede bildirim süresi beklenmez. Bu nedenle tazminat da doğmaz. Belirli süreli sözleşmelerde ise kanundaki bildirim süresi kuralı işlemez.
Bildirim süresi çalıştırılarak geçirilirse tazminat gerekir mi?
İşveren süreyi kullandırırsa ayrıca tazminat ödemez. Bu dönemde ücret ödemesi sürer. İşveren isterse süreyi kullandırmaz ve ücreti önceden öder.
İhbar tazminatından hangi vergiler ve kesintiler düşülür?
Gelir vergisi ile damga vergisi kesilir. SGK primi alınmaz. Araç net tutarı bu iki vergi düşüldükten sonra gösterir.
Kümülatif vergi matrahını bilmiyorsam kutuya ne yazmalıyım?
Kutuyu sıfır bırakın. Araç bu durumda vergiyi en alt dilimden başlatır. Bordronuzdaki rakamı yazarsanız sonuç gerçeğe daha yakın çıkar.
Kaynaklar