Ortaklığın giderilmesi davası dilekçesi, birden fazla kişinin paylı malik olduğu taşınmazın (ya da taşınırın) paylaştırılması için sulh hukuk mahkemesine verilen dava belgesidir. Paylı mülkiyette paydaşlardan her biri, kanunda sayılan sınırlar dışında malın paylaşılmasını isteyebilir.[1] Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır.
Dilekçe Metni
Aşağıdaki kutuyu doldurabilirsiniz. Davalı sayısı kadar satırı çoğaltın ve dilekçeye tüm paydaşları ekleyin.
Alanları doldurun, dilekçe metni aşağıda kendiliğinden güncellenir. Bilgileriniz tarayıcınızda kalır, sunucuya gönderilmez.
Bu örnek genel bilgi amaçlıdır. Olayınızın ayrıntılarına göre değiştirilmelidir.
Paydaşlar Anlaşamadığında Önce Arabulucu, Sonra Dava
Paylı taşınmazda ortak kullanım, kira geliri ya da satış kararı üzerinde anlaşamayan paydaşlar çoğu zaman aynı noktaya gelir. Mülkiyeti sürdürmek istemeyen paydaş, ortaklığın giderilmesini isteyebilir. Ancak mahkeme yolundan önce zorunlu bir basamak vardır.
Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.[2] Bu dava şartı, iş davalarındaki zorunlu arabuluculuktan ayrı bir kanun maddesine dayanır. Süreç hakkında genel bilgi için arabuluculuk süresi yazısına bakabilirsiniz.
Hemen Bilmeniz Gerekenler
- Görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Yetki, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine aittir ve kesindir.
- Arabulucu son tutanağı dava dilekçesine eklenir. Eksikse mahkeme bir haftalık kesin süre verir.
- Tüm paydaşlar davalı gösterilir. Eksik paydaşla açılan dava sorun çıkarır.
- Mahkeme önce malın aynen bölünmesini araştırır. Mümkün değilse satış yoluna gidilir.
- Paydaşlar arasında artırma yapılması için bütün paydaşların rızası gerekir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalara dava değerine bakılmaksızın sulh hukuk mahkemeleri bakar.[3] Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir.[4]
Birden fazla taşınmaz varsa, taşınmazlardan birinin bulunduğu yerde diğerleri hakkında da dava açılabilir. Gayrimenkul uyuşmazlıklarının genel çerçevesi için gayrimenkul hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
Arabuluculuk Süreci ve Dilekçeye Etkisi
Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde başvuruyu sonuçlandırır. Zorunlu hallerde bu süre bir hafta uzatılabilir. Anlaşma olmazsa arabulucu son tutanağı düzenler.
Davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya onaylı örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.[5] Tutanak eklenmemişse mahkeme bir haftalık kesin süre verir. Süre içinde sunulmazsa dava, dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmeden usulden reddedilir.
Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu andan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi aldırmak zorunludur. Taşınmazla ilgili belgelerde şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır.
Paylaşma Biçimleri
| Biçim | Ne zaman? | Dayanak |
|---|---|---|
| Paydaşların anlaşması | Aynen bölüşme ya da pazarlık veya artırmayla satış üzerinde uyuşma varsa | 4721 sayılı TMK m.699/1 |
| Aynen taksim | Malın değer kaybına uğramadan bölünmesi mümkünse, gerekirse denkleştirme (ivaz) ile | 4721 sayılı TMK m.699/2 |
| Açık artırmayla satış | Bölme uygun görülmezse veya malın önemli değer kaybı olmadan bölünmesi mümkün değilse | 4721 sayılı TMK m.699/3 |
| Paydaşlar arasında artırma | Yalnız bütün paydaşların rızası varsa | 4721 sayılı TMK m.699/3 |
Paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde gerçekleşir. Paydaşlar uyuşamazsa hakim, paydaşlardan birinin istemiyle malın aynen bölünmesine karar verir. Bölünen parçaların değerleri denk düşmezse eksik değerdeki parçaya para eklenir.[6]
Bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak yoksa, açık artırmayla satışa hükmedilir. Satışın paydaşlar arasında artırmayla yapılması bütün paydaşların rızasına bağlıdır.
Paylaşmayı İstemenin Sınırları
Her paydaş paylaşma isteyebilir. Ancak hukuki bir işlem gereği ya da paylı malın sürekli bir amaca özgülenmiş olması nedeniyle paylı mülkiyeti sürdürme yükümlülüğü varsa durum değişir. Paylaşmayı isteme hakkı, hukuki bir işlemle en çok on yıl sınırlanabilir. Uygun olmayan zamanda da paylaşma istenemez.[1]
Bu örnek, payları belli paylı mülkiyet içindir. Mirasçıların elbirliği mülkiyeti varsa ortakların belirlenmiş payı olmaz ve hakları topluluğu doğuran kanun veya sözleşmeye göre belirlenir.[7] Miras payınızın nasıl paylaştırılacağını belirlemek için aile hukuku sayfasına da göz atabilirsiniz.
Yargıtay’ın Aynen Taksim Yaklaşımı
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, aynen taksim kararı verilmeden önce taşınmazın yüzölçümü, niteliği ve imar mevzuatına göre bölünmesinin mümkün olup olmadığının araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Karar oybirliğiyle verilmiş ve hüküm bozulmuştur.
“Taşınmazın önemli ölçüde bir değer kaybına uğraması söz konusu ise aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verilemez.”
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E.2017/1136, K.2021/396, 27.01.2021 (bozma, oybirliği)
Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Güncel tapu kaydı ve takyidat bilgisi
- Arabulucu son tutanağının aslı veya onaylı örneği
- Tüm paydaşların kimlik ve adres bilgileri
- İmar durumu ve varsa ifraz imkanına ilişkin yazılar
- Muhdesat (yapı, ağaç) varsa kanıtlayan belgeler
- Vekaletname (avukatla yürütülüyorsa)
Hazırlarken Dikkat Edilecekler
- Arabulucuya hiç başvurulmadan açılan dava işlem yapılmadan usulden reddedilir. Yalnız tutanak eksikse bir haftalık kesin süre verilir.
- Tapudaki bütün paydaşlar davalı olmalıdır. Paydaşlardan biri vefat ettiyse mirasçıları taraf gösterilir.
- Aynen taksim için ifraz projesi ve imar mevzuatına uygunluk gerekebilir. Bu sebeple taşınmazın niteliğini dilekçede açıkça yazın.
- Taşınmaz üzerinde muhdesat varsa bunu belirtin. Satış bedelinin paylaştırılmasında etkili olabilir.
- Paydaşlar arasında artırma, ancak herkesin rızasıyla yapılır. Rıza yoksa açık artırmaya gidilir.
Dilekçeden Sonra Ne Olur?
Mahkeme dilekçeyi davalı paydaşlara tebliğ eder. Keşif yapılır, fen ve değerleme bilirkişileri taşınmazı inceler. Hakim, önce malın aynen bölünüp bölünemeyeceğini değerlendirir.
Bölünme mümkün değilse satış kararı verilir. Satış bedeli hisseler oranında paylaştırılır. Harç ve masraflar için güncel tutar mahkeme veznesinden teyit edilmelidir.
Kurgusal Örnek Durum
Örneğin üç kardeş, babalarından kalan ve tapuda paylı mülkiyet olarak kayıtlı bir tarlaya eşit paylarla malik. İki kardeş satış istiyor, biri istemiyor. Satışa itiraz eden kardeş, taşınmazın bölünmesini talep ediyor.
İstem sahibi paydaş önce arabulucuya başvuruyor, anlaşma olmayınca sulh hukuk mahkemesine dava açıyor. Mahkeme keşif yaparak aynen bölünme imkanını araştırıyor. Bölünme mümkün çıkmazsa satış kararı veriyor. Kendi dosyanız için avukata sor sayfasından soru gönderebilirsiniz.
İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu.
Ortaklığın Giderilmesi Davası Dilekçesi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ortaklığın giderilmesi davası hangi mahkemede açılır?
Davaya sulh hukuk mahkemesi bakar. Yetki, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesine aittir ve kesindir.
Arabulucuya başvurmak zorunlu mu?
Evet. Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Son tutanak dilekçeye eklenir.
Her paydaş davayı açabilir mi?
Kural olarak evet. Paylaşmayı isteme hakkı hukuki bir işlemle en çok on yıl sınırlandırılabilir. Paylı malın sürekli bir amaca özgülenmesi durumunda da paylaşma istenemez.
Taşınmaz bölünemiyorsa ne olur?
Bölme istemi uygun görülmez ya da paylı mal önemli değer kaybı olmadan bölünemezse açık artırmayla satış yapılır. Satış bedeli hisseler oranında paylaştırılır.
Paydaşlar arasında artırma yapılabilir mi?
Yapılabilir. Ancak bunun için bütün paydaşların rızası gerekir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.698 ↩
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.4 ↩
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.12 ↩
- 6325 sayılı Kanun m.18/A ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.699 ↩
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.701 ve m.702 ↩